زندگی
آذر نفیسی در ۲۹ آذر ۱۳۳۴ در خانوادهای فرهنگی در تهران زاده شد. او کودکی خود را در محله فخرالدوله سپری کرد. او فرزند احمد نفیسی (شهردار پیشین تهران) و نزهت نفیسی (از نخستین زنانی که به مجلس شورای ملی راه یافت) و خواهر رسول نفیسی است. آذر نفیسی با بیژن نادری ازدواج کرده و دو فرزند به نامهای نگار و دارا دارد.
آذر نفیسی در بریتانیا و آمریکا در رشته ادبیات انگلیسی تحصیل کرد و از دانشگاه اکلاهما دکترا گرفت. او در سالهای پایانی دهه ۱۳۵۰ به ایران بازگشت و در دانشگاه تهران به آموزش ادبیات انگلیسی پرداخت. او همچنین در فعالیتهای سیاسی علیه محمدرضا پهلوی شرکت میکرد.
آذر نفیسی پس از انقلاب در سال ۱۳۶۰ به دلیل خودداری از رعایت حجاب اجباری از دانشگاه اخراج شد. پس از آن به صورت پنهانی به تدریس آثار ادبیات انگلیس و آمریکایی برای چند دانشجوی دختر پرداخت. او بعدها کتاب لولیتاخوانی در تهران را بر پایه همین تجربه نوشت.
وی در سال ۱۳۶۶ دوباره به تدریس بازگشت و در دانشگاههای آزاد اسلامی و علامه طباطبایی مشغول شد. آذر نفیسی در سالهای آخر دهه ۱۳۷۰ ایران را ترک کرد و در آمریکا ساکن شد.
حمایت از بیانیه ۱۴ کنشگر زن ایران
پس از انتشار بیانیه ۱۴ کنشگر زن که در آن خواستار استعفای علی خامنهای و گذار از نظام جمهوری اسلامی شده بودند آذر نفیسی از جمله ۱۴ زنی بود که در خارج از ایران با انتشار نامهای از این زنان حمایت کردند.
کتاب
آن دنیای دیگر: تاملی در آثار ولادیمیر نباکف. تهران: طرح نو، ۱۳۷۳.
لولیتاخوانی در تهران (۲۰۰۳) شابک ۰۸۱۲۹۷۹۳۰۳
آنچه دربارهاش سکوت کردهام (۲۰۰۸) شابک ۰۸۱۲۹۷۳۹۰۹
جمهوری خیال: آمریکا در سه کتاب (۲۰۱۴) شابک ۰۱۴۳۱۲۷۷۸۰
اینگه مورات: ایران (۲۰۰۹) شابک ۳۸۶۵۲۱۶۹۷۸
چاپ شده در کتاب
تصویر زن در ادبیات کهن فارسی و رمان معاصر ایرانی . در چشم طوفان: زنان در ایرانِ پس از انقلاب. ویرایش مهناز افخمی و اریکا فریدل. نیویورک: نشر دانشگاه سیراکیوز، ۱۹۹۴. ۳۰–۱۱۵.
روایتهای انهدام: چالش زنان با بنیادگرایی در جمهوری اسلامی ایران. بنیادگرایی مذهبی و حقوق زنان. سی هولند. نشر پالگریو، ۱۹۹۹. ۲۵۷–۲۶۷.
تخیل و تخریب: داستان و آگاهی مدنی . زنان مسلمان و مشارکت سیاسی. ویرایش مهناز افخمی و اریکا فریدل. نیویورک: نشر دانشگاه سیراکیوز، ۱۹۹۷. ۵۸–۷۱.
چیزهایی که رؤیاها را میسازند . صدهای بیسانسور ایرانیان: خواهرم حجابت را، برادرم نگاهت را. ویرایش لیلا اعظم زنگنه. نشر بیکن. ۲۰۰۶. ۱–۱۱.
چاپ شده در نشریات
آشنایی زدایی در ادبیات . کیهان فرهنگی. شمارهٔ ۶۲. اردیبهشت ۱۳۶۸.
واقعیت در رمان مدرن . کیهان فرهنگی. شمارهٔ ۶۸. آبان ۱۳۶۸.
نقد ادبی: دریافتی از بوف کور . کلک. شمارهٔ ۱. فروردین ۱۳۶۹.
چشمها را باید شست . کلک. شمارهٔ ۲. اردیبهشت ۱۳۶۹.
نقد کتاب: در پناه پنجره (یادی از فروغ فرخزاد) . کلک. شمارهٔ ۳. خرداد ۱۳۶۹.
نقد ادبی: اندر باب نقش بازی در داستان (برداشتی از آقای نویسنده تازهکار اثر بهرام صادقی) . کلک. شمارهٔ ۵. مرداد ۱۳۶۹.
نشستی با عباس کیارستمی . کتاب صبح. شمارهٔ ۱۰. بهمن و اسفند ۱۳۶۹.
معضل بوف کور . ایران نامه. شمارهٔ ۳۹. تابستان ۱۳۷۱.
معضل بوف کور . کلک. شمارهٔ ۲۸. تیر ۱۳۷۱.
داستان بی پایان . ایران نامه. شمارهٔ ۴۵. زمستان ۱۳۷۲.
کلک نقد ادبی: داستان بی پایان (تقدیم به استاد دکتر مهرداد بهار) . کلک. شمارهٔ ۵۴. شهریور ۱۳۷۳.
وفادار به افسانه . کیان. شمارهٔ ۲۰. زمستان ۱۳۷۳.
شهرزاد و شنونده اش: گفتگو و ساختار دموکراتیک رمان . گفتگو. شمارهٔ ۵. پاییز ۱۳۷۳.
تخیل و تخریب: داستان و آگاهی مدنی . ایران نامه. شمارهٔ ۵۹. تابستان ۱۳۷۶.
آن دنیای دیگر . سمرقند. شمارهٔ ۳ و ۴. پاییز و زمستان ۱۳۸۳.
ثبت است بر جریده عالم دوام ما . اعتماد، ۴ خرداد ۱۳۸۵: ص ۵.
مصاحبه
آن دنیای دیگر. گفتگو. شمارهٔ ۱۱. بهار ۱۳۷۵.
دوستداران واقعی ناباکوف به ترجمه آثارش وفادار بمانند. سمرقند. شمارهٔ ۳ و ۴. پاییز و زمستان ۱۳۸۳.
مقدمه و موخره
او بر کتابهای بسیاری مقدمه یا موخره نوشته. از جمله:
«مقدمه». عطش امریکائی. ریچارد رایت. ترجمه فرزانه طاهری. تهران: کتاب تهران، ۱۳۶۴.
«مقدمه». حاجی مراد. لئو تولستوی. مدرن لایبرری. ۲۰۰۳. شابک ۰۸۱۲۹۶۷۱۱۹
«مقدمه». داییجان ناپلئون: یک رمان. ایرج پزشکزاد. مدرن لایبرری. ۲۰۰۶. شابک ۰۸۱۲۹۷۴۴۳۳
«پیشگفتار». ماجراهای هاکلبری فین. مارک توین. نشر پنگوئن. ۲۰۱۴. شابک ۰۱۴۳۱۰۷۳۲۱
«موخره». بابیت. سینکلر لوئیس. نشر سیگنت. ۲۰۱۵. شابک 045147371X
«پیشگفتار»، شاهنامه: کتاب شاهان پارسی. ابوالقاسم فردوسی. نشر پنگوئن کلاسیکس. ۲۰۱۶. شابک ۰۱۴۳۱۰۸۳۲۸
