از مهندسی برق تا روان‌شناسی ریاضی
دانلد آرتور نورمن در ۲۵ دسامبر ۱۹۳۵ به دنیا آمد. منابع رسمی دانشگاهی و رزومه شخصی او درباره تحصیلات و مسیر حرفه‌ای بسیار دقیق‌اند، اما نام پدر و مادر، خواهر و برادر، همسر یا فرزندانش را برای انتشار عمومی ثبت نمی‌کنند. این صفحه آن خلأ را با حدس، شجره‌نامه‌های بی‌منبع یا اطلاعات افراد هم‌نام پر نمی‌کند.
نورمن در ۱۹۵۷ مدرک مهندسی برق را از مؤسسه فناوری ماساچوست گرفت. در دانشگاه پنسیلوانیا، کارشناسی ارشد مهندسی برق را در ۱۹۵۹ و دکترای روان‌شناسی ریاضی را در ۱۹۶۲ به پایان رساند. همین ترکیب مهندسی و روان‌شناسی بعدها به ویژگی اصلی کارش تبدیل شد: فناوری باید با توانایی‌ها، محدودیت‌ها و شیوه فکرکردن انسان سازگار شود.
هاروارد و ساخته‌شدن یک رشته تازه
او پس از دکترا با حمایت بنیاد ملی علوم آمریکا در مرکز مطالعات شناختی هاروارد پژوهش کرد و از ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۶ مدرس و پژوهشگر هاروارد بود. در ۱۹۶۶ به دانشگاه کالیفرنیا سن‌دیگو پیوست؛ جایی که نزدیک به سه دهه در روان‌شناسی، علم شناختی و پژوهش تعامل انسان و فناوری فعالیت کرد.
نورمن از ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۸ ریاست گروه روان‌شناسی را بر عهده داشت. او برنامه و مؤسسه علم شناختی را هدایت کرد و در شکل‌گیری نخستین گروه دانشگاهی علم شناختی در سن‌دیگو نقش بنیان‌گذار داشت؛ حوزه‌ای که روان‌شناسی، زبان‌شناسی، فلسفه، علوم رایانه، انسان‌شناسی و عصب‌شناسی را برای مطالعه ذهن کنار هم قرار می‌داد.
کتابی که از «روان‌شناسی اشیای روزمره» به «طراحی اشیای روزمره» رسید
نورمن پیش از شهرت عمومی در طراحی، کتاب‌های دانشگاهی مهمی درباره حافظه، توجه و پردازش اطلاعات انسانی نوشته بود. «Memory and Attention» در ۱۹۶۹ و «Human Information Processing» با همکاری پیتر لیندزی در ۱۹۷۲ از این دوره‌اند.
کتاب «The Psychology of Everyday Things» در ۱۹۸۸ مسئله‌ای به‌ظاهر ساده را جدی گرفت: وقتی در، اجاق، تلفن یا کنترل دستگاهی ما را گیج می‌کند، مشکل همیشه «اشتباه کاربر» نیست؛ طراحی باید امکان عمل، بازخورد، نگاشت و محدودیت‌ها را قابل فهم کند. نسخه شومیز کتاب در ۱۹۹۰ با عنوان ماندگارتر «The Design of Everyday Things» منتشر شد. اصطلاح «درِ نورمن» نیز از همین توجه به درهایی می‌آید که شکلشان کاربر را به هل‌دادن یا کشیدن اشتباه دعوت می‌کند.
از دانشگاه به اپل و هیولت‌پکارد
نورمن در ۱۹۹۳ به اپل رفت. او ابتدا Apple Fellow و معمار تجربه کاربر بود و سپس معاون و مدیر گروه فناوری پیشرفته و آزمایشگاه‌های پژوهشی اپل شد. اهمیت این دوره فقط در یک عنوان شغلی نیست: او تلاش کرد تجربه کاربر از ایده اولیه محصول تا بسته‌بندی و عرضه، بخشی از فرایند کل شرکت باشد.
پس از اپل، در ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸ در هیولت‌پکارد، هم در گروه محصولات مصرفی و هم در آزمایشگاه‌های شرکت فعالیت کرد. در ۱۹۹۸ نیز همراه یاکوب نیلسن گروه Nielsen Norman را بنیان گذاشت؛ مجموعه‌ای که پژوهش و مشاوره تجربه کاربر را به سازمان‌ها منتقل کرد.
طراحی حسی؛ چرا بعضی اشیا را دوست داریم
«Emotional Design: Why We Love (or Hate) Everyday Things» در ۲۰۰۴ منتشر شد. نورمن در این کتاب سه سطح را از هم جدا می‌کند: سطح غریزی برای واکنش فوری به ظاهر و حس، سطح رفتاری برای عملکرد و لذت استفاده، و سطح تأملی برای معنا، خاطره و هویت. نکته مهم کتاب این نیست که زیبایی می‌تواند کارایی بد را پنهان کند؛ بلکه احساس، توجه، حل مسئله و رابطه بلندمدت ما با اشیا را تغییر می‌دهد.
نسخه فارسی مرتبط با الفبا با عنوان دقیق «طراحی حسی»، ترجمه معصومه حق‌پرست و جهانبخش سادگی‌راد، توسط نشر حرفه هنرمند در ۳۰۴ صفحه و با شابک 9786005759082 منتشر شده است. نقش نورمن در این رکورد نویسنده است و نقش حق‌پرست و سادگی‌راد مترجم فارسی.
بازگشت به دانشگاه و طراحی برای مسائل بزرگ‌تر
نورمن در دانشگاه نورث‌وسترن استاد طراحی، مهندسی برق و علوم رایانه بود و در ۲۰۱۴ به سن‌دیگو بازگشت تا مدیر بنیان‌گذار Design Lab شود. آزمایشگاه طراحی سن‌دیگو دامنه کار را از محصول منفرد به آموزش، سلامت، اتوماسیون، شهر، اخلاق و سامانه‌های اجتماعی گسترش داد.
او در ۲۰۱۱ به عضویت آکادمی ملی مهندسی آمریکا انتخاب شد، در ۲۰۰۲ جایزه یک عمر دستاورد CHI را گرفت و در ۲۰۲۱ مدال Sir Misha Black را برای خدمات برجسته به آموزش طراحی دریافت کرد. آثار متأخر او، به‌ویژه «Design for a Better World»، بر طراحی انسانیت‌محور و اثر طراحی بر جامعه و سیاره تمرکز دارند.
عکس و مرز مجوز
وب‌سایت رسمی نورمن صفحه‌ای از عکس‌های مناسب انتشار دارد، اما محتوای سایت را با مجوز Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 معرفی می‌کند. کتابفروشی الفبا یک وب‌سایت تجاری است؛ بنابراین تا زمانی که اجازه تجاری روشن برای یک عکس مشخص وجود نداشته باشد، تصویر را کپی نمی‌کند. پیوند منبع برای مشاهده باقی می‌ماند، اما عکس بی‌مجوز یا تصویر فرد هم‌نام نمایش داده نمی‌شود.
