زکریا هاشمی (Zakaria Hashemi، زادهٔ ۱۳۱۵ در شهر ری) نویسنده، کارگردان، بازیگر، فیلمنامهنویس و مستندساز ایرانی است. کودکی او در فقرِ شهر ری و جنوب تهران گذشت و از سیاهیلشکری در سینمای دههٔ ۱۳۳۰ به همکاری با فرخ غفاری، ابراهیم گلستان و فروغ فرخزاد رسید. بازی در «خشت و آینه»، ساخت «سهقاپ» و نوشتن رمان «طوطی» سه نقطهٔ مهم این مسیرند. «طوطی» در ۱۳۴۸ منتشر شد و نسخهٔ سینمایی آن که هاشمی در ۱۳۵۷ ساخت، اجازهٔ اکران عمومی نگرفت.
هاشمی در سالهای جنگ ایران و عراق برای فیلمبرداری به جبهه رفت و تجربهاش را در «چشم باز گوش باز» نوشت. او در ۱۳۶۳ به فرانسه مهاجرت کرد و نوشتن را در تبعید ادامه داد. منابع معتبر عمومی، نام پدر، نام کامل مادر، خواهر و برادرها، همسر یا فرزندان او را بهصورت روشن و قابل تطبیق منتشر نکردهاند؛ این صفحه برای کاملنمایی، آن اطلاعات را حدس نمیزند.
Zakaria Hashemi (born in 1936 in Rey) is an Iranian novelist, film director, actor, screenwriter and documentary filmmaker. He grew up in poverty in Rey and southern Tehran, entered cinema as a background actor and went on to work with Farrokh Ghaffari, Ebrahim Golestan and Forugh Farrokhzad. His lead performance in Brick and Mirror, his film The Knucklebones and his 1969 novel Touti are central to his career. In 1978 he directed and acted in a film adaptation of Touti, but the film was not granted a public theatrical release.
During the Iran–Iraq War, Hashemi filmed at the front and later turned that experience into the memoir With Open Eyes and Ears. He moved to France in 1984 and continued writing in exile. The reliable public sources reviewed do not clearly establish the names of his father, mother, siblings, spouse or children, so this profile does not invent them.
1 کتاب مرتبط در سایت ثبت شده است.
زکریا هاشمی؛ Zakaria Hashemi. صورت Zackaria Hashemi نیز در فهرستهای سینمایی دیده میشود.
۱۳۱۵ خورشیدی، شهر ری؛ روز و ماه دقیق در منابع معتبر بررسیشده یکدست ثبت نشده است.
نویسنده، کارگردان، بازیگر، فیلمنامهنویس، فیلمبردار و مستندساز.
رشد در فقر در شهر ری و جنوب تهران؛ مادرش بر تحصیل فرزندان تأکید داشت.
«طوطی»، نشر روزن، نخستین انتشار ۱۳۴۸؛ ۴۰۵ صفحه در چاپ نخست.
«طوطی»، ساختهٔ ۱۳۵۷ / ۱۹۷۸؛ بدون اکران عمومی.
مهاجرت به فرانسه در ۱۳۶۳ و ادامهٔ زندگی و نوشتن در پاریس.
نامها و جزئیات دقیق در منابع عمومی معتبر بررسیشده روشن نیست.
اطلاعات هویتسنجیشدهٔ کافی در منابع عمومی بررسیشده منتشر نشده است.
در برنامهٔ دانشگاه استنفورد در سپتامبر ۲۰۲۵ دربارهٔ خاطرات و کارنامهٔ خود معرفی شد.
تولد در شهر ری و رشد در محلههای جنوب تهران.
ورود به سینما با نقشهای کوچک و کار در استودیوهای فیلم.
بازی در «جنوب شهر» به کارگردانی فرخ غفاری.
همکاری با استودیو گلستان و بازی در «شب قوزی» و نقش اصلی «خشت و آینه».
انتشار نخست رمان «طوطی» توسط نشر روزن.
ساخت «سهقاپ» و «زن باکره»؛ دریافت جایزهٔ فیلمنامه برای «سهقاپ» در جشنوارهٔ سپاس.
ساخت و بازی در فیلم «طوطی» بر پایهٔ رمان؛ فیلم به اکران عمومی نرسید.
حضور برای فیلمبرداری در جبههٔ جنگ ایران و عراق؛ تجربهای که به «چشم باز گوش باز» انجامید.
مهاجرت به فرانسه و ادامهٔ زندگی و نویسندگی در پاریس.
انتشار «چشم باز گوش باز»؛ روایتی از مشاهدههای او در جنگ.
انتشار ویراست تازهٔ «طوطی» و ادامهٔ انتشار آثار او در لندن.
معرفی و گفتوگو دربارهٔ خاطرات «در سنگلاخ زندگی» در برنامهٔ مطالعات ایرانی استنفورد.
زکریا هاشمی در سال ۱۳۱۵ در شهر ری به دنیا آمد و کودکیاش در محلههای کمبرخوردار ری و جنوب تهران گذشت. برنامهٔ مطالعات ایرانی دانشگاه استنفورد و مقدمهٔ عباس میلانی بر خاطرات او، از فقر خانواده و اصرار مادرش بر باسوادشدن فرزندان سخن میگویند. هاشمی در جوانی ورزشکار بود و اندام ورزیدهاش راهی برای ورود اولیه به سینما شد. منابع بررسیشده نام پدر، نام کامل مادر و ترکیب دقیق خواهران و برادران او را با سند قابل تطبیق منتشر نکردهاند.
هاشمی در اوایل دههٔ ۱۳۳۰ با نقشهای کوچک وارد سینما شد. آشنایی با فرخ غفاری او را به «جنوب شهر» و «شب قوزی» رساند. سپس در استودیو گلستان با ابراهیم گلستان و فروغ فرخزاد کار کرد و نقش اصلی رانندهٔ تاکسی را در «خشت و آینه» بازی کرد؛ فیلمی که اکنون از آثار مهم سینمای مدرن ایران شناخته میشود. استنفورد همکاری او با گلستان و فروغ را نقطهٔ عطف ورودش به حلقههای فکری و ادبی آن دوره میداند.
استنفورد بهصراحت مینویسد که فروغ فرخزاد استعداد نویسندگی هاشمی را در دورهٔ کار او در استودیو گلستان تشخیص داد. هاشمی نوشتن «طوطی» را در همان فضا پیش برد و فروغ و گلستان از مشوقانش بودند. رمان در ۱۳۴۸ بهوسیلهٔ نشر روزن منتشر شد. زندگی هاشم، بهروز و طوطی در تهران و شهر نو، زبان گفتاری بیپرده و توجه به آدمهای حذفشده از روایت رسمی شهر، کتاب را به یکی از نمونههای شاخص داستان ناتورالیستی آن دوره تبدیل کرد.
هاشمی پس از مستندسازی برای تلویزیون، «سهقاپ» را در ۱۳۵۰ ساخت. دانشنامهٔ فارسی ویکیجو ثبت کرده است که فیلمنامهٔ این اثر در چهارمین جشنوارهٔ سپاس جایزه گرفت. «زن باکره» و چند فیلم کوتاه و مستند نیز در کارنامهٔ کارگردانی او قرار دارند. او همزمان بازیگری را ادامه داد و در آثاری از امیر نادری و دیگر فیلمسازان حضور یافت.
هاشمی در ۱۳۵۷، برابر با ۱۹۷۸، از رمان خود فیلم «طوطی» را ساخت و یکی از نقشهای اصلی را نیز بازی کرد. منابعی چون ویکیجو، بانگ و آرشیوهای سینمایی سال ۱۳۵۷ را ثبت میکنند. فیلم اجازهٔ نمایش عمومی نگرفت. بنابراین تاریخ ۱۳۵۵ که در نسخهٔ قدیمی این صفحه دیده میشد، با منبع معتبر سازگار نبود و اصلاح شد.
پس از آغاز جنگ ایران و عراق، هاشمی برای ساخت فیلم به جبهه رفت. گزارشها و مشاهدههای او از زندگی سربازان، کشتهشدگان و مناسبات پشت جبهه بعدها در «چشم باز گوش باز» شکل گرفت. این اثر خاطرهنگاری شخصی را با نقد جنگ و ثبت جزئیات اجتماعی پیوند میدهد و نشان میدهد نگاه مستندساز او چگونه وارد نثر شده است.
هاشمی در ۱۳۶۳ به فرانسه مهاجرت کرد. منابع فارسی از آشپزی او برای گذران زندگی در پاریس و ادامهٔ نوشتن در تبعید یاد میکنند. «کاغذهای رنگی مچالهشده»، «عیار»، «شکار»، «سلاخ»، «درخت اعدام» و خاطرات «در سنگلاخ زندگی» از آثار دورههای بعدی او هستند. برنامهٔ استنفورد در ۲۰۲۵ او را نویسندهٔ هفت کتاب و همچنان راوی فعال تجربهٔ حرفهای و شخصی خود معرفی کرد.
خاطرات و گفتوگوهای هاشمی به روابط شخصی و عاشقانه در دورههای مختلف اشاره دارند، اما منابع عمومی قابل اتکای بررسیشده نام همسر یا فرزندان او را بهصورت روشن و قابل تأیید منتشر نکردهاند. همین محدودیت دربارهٔ نام والدین و خواهران و برادران نیز وجود دارد. نبود این اطلاعات در صفحه به معنی نبود خانواده نیست؛ فقط یعنی دادهٔ عمومی کافی برای انتشار مسئولانه پیدا نشد.
No account yet?
Create an Account