قاسم صنعویGhasem Sanavi

مترجمTranslatorویراستار و مدیر فرهنگیEditor and Cultural Administrator

قاسم صنعوی (زادهٔ ۴ آذر ۱۳۱۶ در مشهد) مترجم ادبیات فرانسه، ویراستار و مدیر فرهنگی ایرانی است. او در ۱۳۴۰ کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه را از دانشگاه فردوسی مشهد گرفت و سپس در دانشگاه تهران حقوق قضایی خواند. پس از کار در دادگستری، کتابخانه و روابط فرهنگی، سمت‌هایی در وزارت فرهنگ و هنر داشت، سردبیر مجلهٔ «سخن» و مدیرمسئول ماهنامهٔ «رودکی» بود و پس از بازنشستگی در شهریور ۱۳۵۸ به مشهد بازگشت و ترجمه را محور زندگی حرفه‌ای خود کرد. کارنامهٔ او از سیمون دو بووار، میلان کوندرا و یانیس ریتسوس تا ادبیات آمریکای لاتین و «خورشید را بیدار کنیم» گسترده است. در مصاحبه‌ای در ۱۳۹۳ خود را مانند نامه‌رسانی توصیف کرد که امانت نویسنده را به زبان دیگر می‌رساند. نام والدین، همسر و فرزندان او در منابع عمومی منتخب ثبت نشده و صورت Ghasem Sanavi نیز فقط آوانویسی شفاف فهرستی است، نه املای رسمیِ مستقلاً تأییدشده.

Ghasem Sanavi (born 4 Azar 1316 in Mashhad, 1937) is an Iranian translator of French-language literature, editor and former cultural administrator. He earned a degree in French language and literature from Ferdowsi University of Mashhad in 1340 and later completed a second degree in judicial law at the University of Tehran. After work connected with the judiciary, libraries and cultural relations, he held senior posts in Iran’s Ministry of Culture and Art, edited the literary journal Sokhan and served as managing editor of Rudaki. Following retirement in Shahrivar 1358, he returned to Mashhad and devoted his working life to literary translation. His catalogue ranges from Simone de Beauvoir, Milan Kundera and Yannis Ritsos to Latin American fiction and the Persian translation of Vamos Aquecer o Sol. Public sources selected for this profile do not document his parents, spouse or children. Ghasem Sanavi is therefore presented as a transparent catalogue transliteration, not an independently verified official Roman spelling.

5 کتاب مرتبط در سایت ثبت شده است.

زندگی در یک نگاه

زادروز

۴ آذر ۱۳۱۶، مشهد.

تحصیل نخست

کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه، دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۴۰.

تحصیل دوم

کارشناسی حقوق قضایی، دانشگاه تهران.

حرفه‌ها

مترجم، ویراستار، کتابدار و مدیر فرهنگی.

دادگستری

کار در دادگستری و سرپرستی کتابخانهٔ وزارت دادگستری.

روابط فرهنگی

کارشناس و مدیر در حوزهٔ رایزنی‌ها، همکاری‌های فرهنگی و روابط بین‌الملل.

مجلهٔ سخن

چند سال سردبیر مجلهٔ ادبی سخن بود.

ماهنامهٔ رودکی

مدیرمسئول ماهنامهٔ فرهنگی و هنری رودکی بود.

بازنشستگی

شهریور ۱۳۵۸؛ بازگشت از تهران به مشهد و تمرکز بر ترجمه.

زبان اصلی ترجمه

فرانسه؛ همراه با گزیده‌های شعر و ادبیات جهان.

آثار شاخص

خاطرات و جنس دوم از سیمون دو بووار، آثار میلان کوندرا و ترجمه‌های شعر یانیس ریتسوس.

جایزه

ترجمهٔ برگزیدهٔ ادبیات نمایشی برای «نیکومد» اثر پیر کورنی.

پیوند با این نسخهٔ الفبا

مترجم فارسی «خورشید را بیدار کنیم» از ژوزه مائورو ده واسکونسلوس.

نام مستعار ثبت‌شده

فرهاد مهریار در برخی فهرست‌های کتاب‌شناختی.

خانواده

نام والدین، خواهر و برادر، همسر و فرزندان در منابع معتبر عمومی منتخب تأیید نشد.

نام لاتین

Ghasem Sanavi آوانویسی فهرستی است؛ املای رسمی مستقل تأیید نشد.

تصویر

پرترهٔ دارای مجوز بازنشر روشن پیدا نشد؛ تصویر عمداً خالی است.

سال‌شمار زندگی و آثار مهم

  1. تولد در ۴ آذر در مشهد.

  2. دریافت کارشناسی زبان و ادبیات فرانسه از دانشگاه فردوسی مشهد.

  3. تحصیل حقوق قضایی در دانشگاه تهران و دریافت دومین کارشناسی.

  4. کار در دادگستری و سپس حرکت به سوی کتابخانه و روابط فرهنگی.

  5. فعالیت در سمت‌های مدیریتی وزارت فرهنگ و هنر و روابط بین‌الملل فرهنگی.

  6. سردبیری مجلهٔ سخن و مدیریت ماهنامهٔ رودکی.

  7. انتشار «با آهنگ باران»، مجموعه‌ای مهم از شعر یانیس ریتسوس.

  8. بازنشستگی، بازگشت به مشهد و تمرکز بر ترجمهٔ ادبی.

  9. گسترش کارنامه به بیش از ده‌ها رمان، نمایشنامه، خاطره، شعر و اثر فکری.

  10. گفت‌وگوی مفصل دربارهٔ ترجمهٔ کوندرا، شعر جهان و مسئولیت مترجم.

  11. ثبت انتشار ترجمهٔ «نان، آموزش، آزادی» از پتروس مارکاریس.

  12. ثبت قاسم صنعوی به‌عنوان مترجم «خورشید را بیدار کنیم» با شابک 9786229985830.

زندگی‌نامه کامل قاسم صنعوی

تولد و تحصیل در مشهد

قاسم صنعوی در ۴ آذر ۱۳۱۶ در مشهد به دنیا آمد. در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد زبان و ادبیات فرانسه خواند و در ۱۳۴۰ مدرک کارشناسی گرفت. سپس به تهران رفت و در دانشگاه تهران حقوق قضایی خواند و دومین کارشناسی خود را دریافت کرد. این ترکیبِ آموزش ادبی و حقوقی بعدها در مسیر اداری و فرهنگی او کنار هم قرار گرفت.

از دادگستری تا کار فرهنگی

او مدتی در دادگستری کار کرد، اما به‌جای ادامهٔ مسیر حقوقی به فعالیت فرهنگی روی آورد. سرپرستی کتابخانهٔ وزارت دادگستری، کارشناسی روابط فرهنگی، معاونت ادارهٔ رایزنی‌ها و نمایندگی‌های فرهنگی در خارج و مدیریت‌کل همکاری‌های فرهنگی و هنری و روابط بین‌الملل وزارت فرهنگ و هنر از سمت‌هایی است که منابع زندگینامه‌ای برای او ثبت کرده‌اند.

سخن و رودکی؛ تجربهٔ مجله و ویرایش

صنعوی چند سال سردبیر مجلهٔ ادبی «سخن» و مدیرمسئول ماهنامهٔ فرهنگی و هنری «رودکی» بود. این تجربه او را در نقطه‌ای قرار داد که ادبیات، ویرایش و سیاست فرهنگی روز به هم می‌رسیدند. کار مجله‌ای فقط یک عنوان شغلی نبود؛ آشنایی نزدیک با نویسندگان، مترجمان و جریان‌های ادبی معاصر ایران را برایش فراهم کرد.

بازگشت به مشهد و ترجمهٔ تمام‌وقت

در شهریور ۱۳۵۸ بازنشسته شد، از تهران به مشهد بازگشت و زندگی حرفه‌ای خود را عمدتاً وقف ترجمه از زبان فرانسه کرد. منابع فهرستی بیش از صد ترجمه و کتاب مرتبط با نام او ثبت کرده‌اند. گسترهٔ این کارنامه از رمان، خاطرات و نمایشنامه تا شعر جهان، تاریخ و اندیشه ادامه دارد و به یک نویسنده یا ژانر محدود نیست.

بووار، کوندرا و ریتسوس

ترجمه‌های «خاطرات» و «جنس دوم» از سیمون دو بووار از شناخته‌شده‌ترین کارهای او هستند. آثار میلان کوندرا و ترجمهٔ شعر شاعرانی چون یانیس ریتسوس نیز بخش مهمی از کارنامه را می‌سازند. «با آهنگ باران» در اوایل دههٔ ۱۳۵۰ از معرفی‌های گستردهٔ شعر ریتسوس به فارسی بود و مجموعهٔ چندجلدی «از شاعران جهان» کوشید نمونه‌هایی از شعر کشورهای مختلف را به ترتیب جغرافیایی و الفبایی گرد آورد.

نگاه او به مسئولیت مترجم

در گفت‌وگویی در ۱۳۹۳، صنعوی گفت از راه ترجمه زندگی می‌کند و خود را مانند نامه‌رسانی می‌بیند که امانت را از نقطه‌ای به نقطهٔ دیگر منتقل می‌کند. او هنگام انتخاب شعر نیز تأکید داشت تا جای ممکن سراغ قطعاتی برود که قبلاً به فارسی ترجمه نشده‌اند. این سخنان رویکردی کم‌ادعا اما سخت‌گیرانه را نشان می‌دهد: مرکز توجه باید نویسنده و اثر باشد، نه نمایش شخصیت مترجم.

خورشید را بیدار کنیم و واسکونسلوس

در نسخهٔ فارسی «خورشید را بیدار کنیم»، قاسم صنعوی مترجم رمان Vamos Aquecer o Sol از ژوزه مائورو ده واسکونسلوس است. رکوردهای کتاب فارسی این نقش را صریح ثبت می‌کنند. ترجمهٔ او در کنار «درخت زیبای من» به خوانندگان فارسی امکان می‌دهد مسیر زه‌زه را از کودکیِ فقیرانه تا زندگی در خانهٔ خانوادهٔ فرزندپذیر و مواجهه با تنهاییِ تازه دنبال کنند.

جایزه و گسترهٔ حرفه‌ای

زندگی‌نامه‌های کتابی، جایزهٔ ترجمهٔ برگزیدهٔ ادبیات نمایشی را برای ترجمهٔ «نیکومد» اثر پیر کورنی ثبت می‌کنند. کارنامهٔ او همچنین شامل ادبیات اروپا و آمریکای لاتین، شعر معاصر جهان و آثار تاریخی و اجتماعی است. استمرار چندده‌سالهٔ این فعالیت، صنعوی را به یکی از واسطه‌های مهم ادبیات فرانسه‌زبان و جهانی برای خوانندهٔ فارسی تبدیل کرده است.

خانواده، نام لاتین و تصویر

منابع عمومی منتخب نام پدر و مادر، خواهران و برادران، همسر یا فرزندان او را ثبت نکرده‌اند؛ این صفحه آن خلأ را با حدس پُر نمی‌کند. صورت Ghasem Sanavi برای جست‌وجو و خوانایی انگلیسی فهرست استفاده می‌شود، اما املای لاتین رسمی و مستقلی پیدا نشد و به همین دلیل موقت و شفاف علامت خورده است. عکس‌هایی در چند وب‌سایت دیده می‌شوند، ولی مجوز بازنشر روشن ندارند؛ تصویر تا یافتن منبع هویت‌سنجی‌شده و مجاز خالی می‌ماند.

کتاب‌های مرتبط با قاسم صنعوی

منابع و اعتبار تصاویر