کارنامهای که از خود کتابها آغاز میشود
برای بسیاری از مترجمان، زندگینامههای عمومی کمتر از نام نویسنده منتشر میشود. دربارهٔ لیلا صدری نیز منابع قابلاعتماد بررسیشده تاریخ تولد، محل تولد، تحصیلات، استادان، خانواده یا مسیر ورود به ترجمه را ثبت نکردهاند. دادهٔ مطمئن از صفحهٔ شناسنامه و رکورد کتابها آغاز میشود: نام او در چهار ترجمه از ادبیات ایتالیا، همگی در نشر البرز، قابلپیگیری است.
این محدودیت به معنی کماهمیت بودن مترجم نیست. برعکس، وقتی سند زندگی شخصی اندک است، دقیقترین معرفی حرفهای باید نام اثر، نویسندهٔ اصلی، سال چاپ، ناشر و شابک را از هم جدا و درست ثبت کند. صفحهٔ الفبا بهجای حدسزدن دوران کودکی یا ساختن نقلقول، همین ردپای کتابشناختی را روشن میکند.
وانیل و شکلات؛ پیوند مستقیم با این صفحه
«وانیل و شکلات» ترجمهٔ فارسی Vaniglia e cioccolato اثر ازووا کاساتی مودینیانی است. رکورد کتابشناختی چاپ نخست فارسی را در سال ۱۳۸۳، ناشر را البرز و شابک را 9789644423949 ثبت میکند. جلد موجود الفبا چاپ هجدهم را نشان میدهد و صفحه باید لیلا صدری را فقط در نقش مترجم نمایش دهد، نه نویسنده یا همکار نویسندگی.
اهمیت این تفکیک برای جستوجو و برای خواننده یکسان است: کسی که روی نام لیلا صدری کلیک میکند باید ترجمههای او را ببیند؛ کسی که روی ازووا کاساتی مودینیانی کلیک میکند باید آثار نویسنده را ببیند. یک کتاب میتواند در هر دو فهرست حضور داشته باشد، اما رابطهٔ ساختاریافتهٔ هر شخص با کتاب متفاوت است.
سه ترجمهٔ دیگر که هویت حرفهای را روشن میکنند
«ششم آوریل ۹۶» ترجمهٔ 6 Aprile ’96 از همین نویسنده است. رکورد نشر البرز چاپ نخست ۱۳۸۴، ۴۸۲ صفحه و شابک 9789644424397 را ثبت میکند. این عنوان نشان میدهد ارتباط حرفهای مترجم با آثار مودینیانی به یک کتاب محدود نمانده است.
«من نمیترسم» ترجمهٔ رمان Io non ho paura اثر نیکولو آمانیتی است. رکورد کتابشناختی چاپ نخست ۱۳۸۵، ۲۶۸ صفحه، نشر البرز و شابک 9789644424892 را ثبت میکند. حضور این کتاب در کارنامه اهمیت دارد، زیرا هویت مترجم را از وابستگی صرف به یک نویسنده جدا میکند.
«عروسک چوبی» ترجمهٔ Lezione di tango از مودینیانی است. طاقچه نسخهٔ فیزیکی نشر البرز را با تاریخ ۱۳۸۸، ۶۰۸ صفحه و شابک 9789644426599 ثبت میکند. عنوان فارسی ترجمهٔ لفظبهلفظ عنوان ایتالیایی نیست؛ همین تفاوت یادآور میشود که نام بازار فارسی باید از شناسنامهٔ منتشرشده گرفته شود، نه با ترجمهٔ خودکار ساخته شود.
نام لاتین؛ آوانویسی، نه ادعای امضا
صورت Leila Sadri برای نمایش دوزبانه خوانا و مطابق آوانویسی معمول «لیلا صدری» است. با این حال، سند عمومیای پیدا نشد که نشان دهد خود مترجم همین شکل لاتین را در گذرنامه، وبسایت شخصی یا امضای حرفهای برگزیده است. به همین دلیل این صفحه آن را نام انگلیسی قطعی یا نام رسمی بینالمللی نمیخواند؛ فقط آوانویسی کاربردی رابط کاربری است.
حفاظت از هویت در برابر همنامها
در جستوجوی وب حسابهای حرفهای و افراد دیگری با نام مشابه دیده میشوند. همچنین نامی مشابه در ارتباط با نوشتههای روانشناسی کودک ظاهر میشود. هیچ منبع قابلاعتمادی این افراد را به مترجم چهار کتاب یادشده پیوند نمیدهد. نسبتدادن شغل، مدرک، محل زندگی یا تصویر آن افراد به این صفحه میتواند یک خطای هویتی جدی باشد؛ بنابراین عمداً انجام نشده است.
چرا صفحه بدون عکس شخصی است
عکسی با مجوز روشن و انتساب قطعی به همین لیلا صدری پیدا نشد. صفحه بهجای برداشتن تصویر از شبکههای اجتماعی یا استفاده از عکس یک همنام، از جایگزین تایپوگرافیک سایت استفاده میکند. اگر بعداً عکس رسمی یا منبع دستاولی منتشر شود، میتوان آن را همراه با اعتبار و مجوز اضافه کرد.
آنچه میدانیم و آنچه هنوز نمیدانیم
دانستههای قابل اتکا چهار ترجمه، ناشر مشترک و دادههای کتابشناختی آنهاست. سال تولد، تحصیلات، محل کار، خانواده، مصاحبهها و وضعیت کنونی در منابع معتبر عمومی روشن نیست. این مرزبندی نقص محتوا نیست؛ شرط یک صفحهٔ سازندهٔ قابل اعتماد است. خواننده بهجای زندگینامهای پرجزئیات اما ساختگی، یک کارنامهٔ کوتاه و قابل بررسی دریافت میکند.
