زندگی
هوشنگ نهاوندی در ۱۱ آذر ۱۳۱۱ در رشت زاده شد. پدر هوشنگ، میرزا علیاکبر تاجر نهاوندی در مدرسه رشدیه در رشت تحصیل کرده بود و به صادرات و واردات با روسیه اشتغال داشت. جد چهارم او لر بود و از نهاوند به رشت مهاجرت کرده بود و در این شهر تجارت میکرد. مادر هوشنگ، عزیزه، دختر تاجری یزدی ولی مقیم گیلان به نام میرزا محمد وکیلالتجار یزدی بود که نمایندگی رشت را در ادوار یکم و دوم مجلس شورای ملی بر عهده داشت. دایی او فریدون کشاورز از رهبران و مؤسسان حزب توده ایران و کریم کشاورز فعالان سیاسی چپگرا بودند. او از مؤسسان شعبهٔ حزب عامیون دمکرات در استان گیلان بود و در مجلس مؤسسان اول به نمایندگی از لاهیجان انتخاب شد و چون جوانترین نماینده بود به منشیگری مجلس رسید. او به زبان روسی تسلط داشت و مترجم میرزا کوچک خان جنگلی در دورهٔ نهضت جنگل بود. پس از حمله شوروی به ایران در سال ۱۳۲۰، پدر وی خانهای در خیابان جامی تهران خرید و خانوادهاش را به تهران آورد تا از حملهٔ روسها در امان باشند و از آن پس تنها تابستانها به رشت میرفتند.
از فرزندان نهاوندی، فیروزه استاد علوم اجتماعی دانشگاه آزاد بروکسل و افسانه استاد مطالعات رهبری دانشگاه سن دیگو و استاد پیشین دانشگاه ایالتی آریزونا است. همسر افسانه علی ملکزاده رئیس دانشگاه روزولت است.
فعالیت
او به هنگام تحصیل در فرانسه جزء گروه چپگرای پاریس بود. در ابتدا مدرک کارشناسی حقوق خویش را از دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران گرفت و سپس رهسپار فرانسه شد. در پاریس موفق به دریافت مدرک دکترای اقتصاد دولتی از دانشگاه پاریس شد و در بازگشت به گروه ترقی خواه حسنعلی منصور پیوست و در کابینه وی وزیر مسکن و آبادانی شد. پس از قتل منصور، به توصیه اسدالله علم به ریاست دانشگاه شیراز منصوب شد و مدتی بعد به دعوت احسان نراقی به گروه اندیشمندان فرح پهلوی پیوست. او سپس برای مدتی رئیس دفتر مخصوص شهبانو فرح پهلوی شد. او مدتی نیز به ریاست دانشگاه تهران دست یافت. نهاوندی در دولت جعفر شریفامامی به عنوان وزیر علوم فعالیت کرد.
وی پس از انقلاب از ایران خارج شد و به مدت ۱۴ سال استاد دانشگاه پاریس بود.
او در سال ۱۹۹۲ عضو Correspondant فرهنگستان علوم اخلاقی و سیاسی فرانسه شد.
گزارش تورم به شاه
نهاوندی معتقد بود امیرعباس هویدا گزارش واقعی وضعیت کشور را به محمدرضا پهلوی نمیداد. از این رو وی در سال ۱۳۵۴ گزارش گروه بررسی مسائل ایران (گروه اندیشمندان) در خصوص میزان تورم را نزد محمدرضا پهلوی برد. در این گزارش تصریح شده بود که میزان افزایش قیمتها در سال قبل بیش از ۳۰ درصد بوده است و این روند در سال جاری نیز ادامه خواهد داشت. او از مخالفان خروج شاه از ایران در دی ۱۳۵۷ بود و این کار شاه را بزرگترین و بدخیمترین اشتباهات زندگی سیاسی او میدانست.
آثار
آخرین روزها، انتشارات شرکت کتاب، لس آنجلس، ۱۳۸۳
خمینی در فرانسه، انتشارات شرکت کتاب، لس آنجلس، ۱۳۸۹
ایران شوک بلندپروازیها، انتشارات شرکت کتاب، لس آنجلس، ۱۳۸۹
سه رویداد و سه دولتمرد، انتشارات شرکت کتاب، ۲۰۰۸
محمدرضا پهلوی آخرین شاهنشاه، انتشارات شرکت کتاب، ۱۳۹۲
