اگر کتاب مستطاب را ندیده باشید، تصورتان از یک «کتاب آشپزی» چیزی است حاوی چندین و چند دستورِِ معمولا یک صفحه ای، که هر دستور روند تبدیل مواد اولیه به غذای آماده را شرح می دهد و احیانا ترفندهایی را هم برای بهتر پختن هر غذا معرفی می کند. چنین کتابی معمولا یک مقدمه دارد که کسی نمی خواند و کمی هم اطلاعات جانبی دارد که بعضی ها دفعه ی اولی که کتاب را خریده اند نگاهی به آنها می اندازند.

فرق کتاب مستطاب آشپزی با دیگر کتاب های آشپزی این است که «کتاب» است و نویسنده اش «نویسنده» است! نجف دریابندری آشپزی نیست که کتاب می نویسد، نویسنده ای است که آشپزی می کند. نجف دریابندری در مقدمه ی کتاب مستطابش آشپزی را از مقوله ی فرهنگ می داند و از دریچه ی فرهنگ به آشپزخانه و سفره نگاه می کند و همین نگاه است که باعث می شود کتاب مستطاب چیزی باشد ورای همه ی «کتاب های آشپزی» که دیده ایم و شنیده ایم.

نثر کتاب، «اولین نکته ای که خواننده ی گرامی باید بداند این است که هیچ کس با خواندن کتاب آشپزی آشپز نمی شود؛ اما نکته ی دوم این است که هیچ آشپزی،و نیز هیچ کسی که خیال آشپز شدن داشته باشداز کتاب آشپزی بی نیاز نیست…»

هر کس یکی از ترجمه های نجف دریابندری را خوانده باشد می داند که نثر نجف چه شاهکاری است و او چه تسلطی به زیر و بم زبان فارسی دارد.

در حین خواندن کتاب مستطاب آشپزی هم به همان اندازه از نثر دریابندری لذت می برید که در همه ی نوشته های دیگرش. همه ی قواعد رعایت شده اند و لحنش خیلی صمیمی است و چاشنی طنز دارد.

«سالاد ماهی خام ممکن است به گوش بسیاری از مردم غریب بیاید، ولی ذائقه غیر از گوش است؛ چه بسا که ذائقه ی بعضی اشخاص مزه ی این سالاد را بپذیرد و از آن لذت ببرد»

« … و این ظاهرا نیک ترین نامی است که از یک نفر قمارباز بر جا مانده است.»

«این نان شیرینی بسیار خوشمزه ای است؛ عیبش این است که ممکن است در خوردن آن نتوانیم اندازه نگه داریم»