رینولد اَلین نیکلسون (۱۸۶۸–۱۹۴۵) ایران‌شناس، عربی‌دان و مترجم بریتانیایی بود. او در کیلیِ یورکشایر زاده شد، در دانشگاه آبردین و ترینیتی کالج کمبریج ادبیات کلاسیک خواند و در سال‌های ۱۸۸۸ و ۱۸۹۰ جایزهٔ پورسن را برای شعر یونانی به دست آورد. نیکلسون از ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۶ مدرس فارسی کمبریج و از ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۳ استاد کرسی سِر توماس آدامز در زبان عربی بود. پژوهش ماندگار او بر ادبیات عرفانی فارسی، به‌ویژه مولانا، تمرکز داشت. مجموعهٔ هشت‌جلدی او دربارهٔ مثنوی که میان ۱۹۲۵ و ۱۹۴۰ منتشر شد، متن فارسی، ترجمهٔ انگلیسی و شرحی دانشگاهی را کنار هم قرار داد. در «کلام خاموش»، ترجمهٔ انگلیسیِ گزیدهٔ مثنوی از کارهای نیکلسون انتخاب شده و سه بخش دیگر از ترجمه‌های آرتور جان آربری آمده‌اند. پیوند خانوادگی او با نسخه‌های خطی نیز جالب است: مجموعه‌ای عربی از پدربزرگ خاورشناسش به او رسید و نیکلسون آن را همراه با کتاب‌ها و نسخه‌های گردآوری‌شدهٔ خود به کتابخانهٔ دانشگاه کمبریج سپرد.
1 کتاب مرتبط در سایت ثبت شده است.
رینولد اَلین نیکلسون؛ Reynold Alleyne Nicholson؛ صورت کوتاه رایج: R. A. Nicholson.
۱۸۶۸، کیلی در یورکشایر، انگلستان.
دانشگاه آبردین و ترینیتی کالج کمبریج؛ ادبیات کلاسیک.
جایزهٔ پورسن برای شعر یونانی در ۱۸۸۸ و ۱۸۹۰.
مدرس فارسی کمبریج از ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۶؛ استاد کرسی سِر توماس آدامز در عربی از ۱۹۲۶ تا ۱۹۳۳.
ادبیات فارسی و عربی، تصوف، مولوی‌پژوهی، تصحیح متن، ترجمه و نسخه‌های خطی.
مجموعهٔ هشت‌جلدی متن، ترجمه و شرح مثنوی؛ انتشار میان ۱۹۲۵ و ۱۹۴۰.
آرتور جان آربری؛ آغاز شاگردی در ۱۹۲۷.
منبع ترجمه‌های انگلیسی گزیدهٔ مثنوی؛ سه بخش دیگر از ترجمه‌های آربری انتخاب شده‌اند.
اهدای نسخه‌های عربی خانوادگی و مجموعهٔ شخصی به کتابخانهٔ دانشگاه کمبریج.
منابع دانشگاهی منتخب، اطلاعات عمومیِ روشن و هم‌سنگی دربارهٔ همسر یا فرزندان ارائه نمی‌کنند؛ این موارد حدس زده نشده‌اند.
۱۹۴۵؛ علت پزشکی دقیق در منابع اصلی بررسی‌شده روشن نشده است.
پرترهٔ استودیوی لافایت، ۱۷ مارس ۱۹۲۶؛ Wikimedia Commons؛ مجوز CC BY-SA 4.0؛ بدون ویرایش محتوایی.
تولد در کیلیِ یورکشایر.
دریافت جایزهٔ پورسن کمبریج برای شعر یونانی.
آغاز دورهٔ تدریس فارسی در دانشگاه کمبریج.
انتشار تدریجی مجموعهٔ هشت‌جلدی متن، ترجمه و شرح مثنوی.
انتصاب به کرسی سِر توماس آدامز در زبان عربی کمبریج.
آغاز شاگردی آرتور جان آربری و اثرگذاری بر مسیر او در مطالعات تصوف و مولانا.
بازنشستگی از کرسی دانشگاهی.
درگذشت و باقی‌ماندن میراثی از تصحیح‌ها، ترجمه‌ها و مجموعه‌های نسخهٔ خطی.
رینولد اَلین نیکلسون در ۱۸۶۸ در کیلیِ یورکشایر به دنیا آمد. منابع دانشگاهی نام میانی او، Alleyne، را با تلفظ «اَلین» ثبت می‌کنند. او در دانشگاه آبردین و سپس ترینیتی کالج کمبریج ادبیات کلاسیک خواند. استعدادش در زبان‌های باستانی زود آشکار شد و در ۱۸۸۸ و ۱۸۹۰ جایزهٔ پورسن کمبریج را برای شعر یونانی به دست آورد. همین تربیت دقیق زبانی بعدتر بر روش او در تصحیح و ترجمهٔ متون فارسی و عربی اثر گذاشت.
نیکلسون فعالیت دانشگاهی خود را در کمبریج ادامه داد. از ۱۹۰۲ تا ۱۹۲۶ مدرس فارسی بود و در ۱۹۲۶ به کرسی سِر توماس آدامز در زبان عربی رسید؛ سمتی که تا بازنشستگی در ۱۹۳۳ بر عهده داشت. عنوان‌های رسمی رشته‌ها فقط بخشی از کار او را نشان می‌دهند: پژوهش‌هایش ادبیات فارسی و عربی، تاریخ ادبی، تصوف، نسخه‌شناسی، تصحیح متن و ترجمه را به هم پیوند می‌داد.
نام نیکلسون بیش از همه با مولانا و مثنوی پیوند خورده است. مجموعهٔ هشت‌جلدی او که در فاصلهٔ ۱۹۲۵ تا ۱۹۴۰ منتشر شد، متن انتقادی فارسی، ترجمهٔ انگلیسی و شرح را در یک برنامهٔ طولانی پژوهشی گرد آورد. این کار برای چند نسل از خوانندگان انگلیسی‌زبان و پژوهشگران، یکی از مسیرهای اصلی دسترسی به مثنوی شد. ارزش آن فقط در ترجمه نیست؛ مقابلهٔ نسخه‌ها، تصمیم‌های متنی و توضیح اصطلاحات عرفانی نیز بخش مهم میراث نیکلسون‌اند.
«گزیده اشعار دیوان شمس تبریزی»، «تاریخ ادبی عرب»، «عارفان اسلام» و «پژوهش‌هایی در عرفان اسلامی» از آثار شناخته‌شدهٔ او هستند. این کتاب‌ها نشان می‌دهند که توجه نیکلسون به مولانا در یک حوزهٔ وسیع‌تر از تاریخ ادبی و عرفان اسلامی قرار داشت. او میان خواندن دقیق متن اصلی و توضیح مفاهیم برای مخاطب انگلیسی‌زبان تعادل برقرار می‌کرد، هرچند زبان و فرض‌های پژوهشی آثارش به زمان خود تعلق دارند و امروز نیز موضوع نقد و بازخوانی‌اند.
آرتور جان آربری در ۱۹۲۷ شاگرد نیکلسون شد و این رابطه علاقهٔ پایدار او به تصوف و مولانا را شکل داد. «کلام خاموش» ترجمهٔ تازه و مشترک این دو پژوهشگر نیست؛ این ویرایش دوزبانه ترجمه‌های پیش‌تر منتشرشدهٔ آنان را در یک گزیده گرد آورده است. بخش منتخب مثنوی از ترجمه‌های نیکلسون می‌آید، در حالی که گزیدهٔ غزل‌ها، رباعیات و فیه‌مافیه بر ترجمه‌های آربری تکیه دارد. ثبت این تفکیک مانع آن می‌شود که هر دو نفر به‌اشتباه مترجمان یک متن یکسان معرفی شوند.
یکی از جزئیات جالب زندگی علمی نیکلسون، پیوند خانوادگی او با گردآوری نسخه‌های خطی است. مجموعه‌ای از نسخه‌های عربی از پدربزرگ خاورشناسش به او رسید. نیکلسون بعدها همان مجموعه را همراه با کتاب‌ها و نسخه‌هایی که خود به دست آورده بود به کتابخانهٔ دانشگاه کمبریج سپرد. این میراث مادی در کنار متن‌ها و ترجمه‌های چاپی او، بخشی از زیرساخت پژوهش نسل‌های بعد شد.
نیکلسون در ۱۹۴۵ درگذشت. منابع دانشگاهی بررسی‌شده کارنامهٔ علمی و میراث نسخه‌های او را با جزئیات ثبت می‌کنند، اما دربارهٔ همسر، فرزندان یا علت پزشکی دقیق مرگ او اطلاعات عمومیِ روشن و هم‌سنگی ارائه نمی‌دهند. این صفحه به‌جای پرکردن آن فاصله‌ها با حدس، همان مرز سند را آشکار نگه می‌دارد. اهمیت پایدار او در تصحیح، ترجمه و شرح متون عرفانی و در شاگردانی مانند آربری دیده می‌شود.
Reynold Alleyne Nicholson (1868–1945) was a British scholar and translator of Persian, Arabic, Islamic literature and mysticism. Born in Keighley, Yorkshire, he studied Classics at the University of Aberdeen and Trinity College, Cambridge, winning the Porson Prize for Greek verse in 1888 and 1890. He taught Persian at Cambridge from 1902 to 1926 and held the Sir Thomas Adams Professorship of Arabic from 1926 to 1933. Nicholson’s most enduring scholarship centred on Rumi. His eight-volume work on the Mathnawi, published from 1925 to 1940, combined a scholarly Persian text, English translation and commentary. In Silent Words, the English selections from the Masnavi draw on Nicholson’s translations; the anthology’s other three sections draw on Arthur John Arberry. Nicholson also inherited Arabic manuscripts from his orientalist grandfather and later bequeathed that collection, with volumes he acquired himself, to Cambridge University Library.
Reynold Alleyne Nicholson was born in Keighley, Yorkshire, in 1868. Recent Cambridge material notes that his middle name, Alleyne, is pronounced “Alleen”. He studied Classics at the University of Aberdeen and Trinity College, Cambridge. His linguistic gifts were recognised early: he won Cambridge’s Porson Prize for Greek verse in both 1888 and 1890. That exacting classical training later shaped his editing and translation of Persian and Arabic texts.
Nicholson built his academic career at Cambridge. He taught Persian from 1902 to 1926 and then held the Sir Thomas Adams Professorship of Arabic from 1926 until his retirement in 1933. Those formal titles only partly describe his range. His work connected Persian and Arabic literature, literary history, Sufism, manuscript study, textual editing and translation.
Nicholson is most closely associated with Rumi and the Mathnawi. His eight-volume project, published between 1925 and 1940, brought together a critical Persian text, an English translation and detailed commentary. For generations of English-language readers and scholars it became a major route into the poem. Its importance lies not only in translation but also in manuscript comparison, textual decisions and explanation of mystical language.
His influential works include Selected Poems from the Divani Shamsi Tabriz, A Literary History of the Arabs, The Mystics of Islam and Studies in Islamic Mysticism. They place his Rumi scholarship inside a much wider engagement with Islamic literary and intellectual history. Nicholson combined close reading of source texts with interpretation for English readers, while the language and assumptions of his scholarship remain open to modern criticism and reassessment.
Arthur John Arberry became Nicholson’s student in 1927, an encounter that shaped Arberry’s lasting engagement with Sufism and Rumi. Silent Words is not a newly co-translated work by the two scholars. It gathers previously published translations: the selected Masnavi passages draw on Nicholson, while the ghazals, rubaiyat and Fihi Ma Fihi selections draw on Arberry. Preserving this distinction avoids falsely attributing the same translated text to both men.
An engaging detail of Nicholson’s scholarly life is his family connection with manuscript collecting. He inherited Arabic manuscripts from an orientalist grandfather and later bequeathed that collection, together with books and manuscripts he acquired himself, to Cambridge University Library. These physical collections form another part of his legacy beside his printed editions and translations.
Nicholson died in 1945. The scholarly sources consulted document his academic career and manuscript legacy in detail, but they do not provide equally clear public evidence about a spouse, children or a precise medical cause of death. This profile leaves those points open rather than filling them with conjecture. His enduring influence rests on his editions, translations and commentaries, and on students such as Arberry who carried the field forward.
No account yet?
Create an Account