زندگی
مختاری در ۱ اردیبهشتِ ۱۳۲۱ در مشهد زاده شد و در ۱۲ آذر ۱۳۷۷ در ماجرای موسوم به قتلهای زنجیرهای کشته شد. وی، چندین سال در بنیاد شاهنامه، فعالیت داشت. از اعضای کانون نویسندگان ایران و همچنین عضو هیئت دبیران آن بود. او در پاییز ۱۳۷۷ ترور شد. مختاری، آثاری در بررسی آثار شاعران معاصر از جمله نیما یوشیج و منوچهر آتشی دارد.
وی از دوستان دیرین محمد بیابانی، شاعر، نویسنده، منتقد ادبی و اسطورهشناس اهل بوشهر نیز بود. محمد مختاری برای نخستینبار، شعرهای پل سلان، شاعر آلمانی را به فارسی ترجمه کرد و دربارهاش نوشت.
قتل
محمد مختاری در روز پنجشنبه ۱۲ آذر ۱۳۷۷ پیش از غروب برای خرید از منزلش خارج شد و دیگر بازنگشت. تیمی از اعضای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران او را ربودند و به قتل رساندند. قتل او، محمدجعفر پوینده، داریوش فروهر و پروانه اسکندری، بخشی از ترورهای سیاسی بود که بعدها به قتلهای زنجیرهای معروف شد و مقامات وقت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در بیانیهای اعتراف کردند که این قتلها به دست عوامل این وزارتخانه صورت گرفتهاست.
واکنش علی خامنهای
سیدعلی خامنهای، رهبر حکومت جمهوری اسلامی، در یک سخنرانی عمومی گفت: «محمد مختاری و محمدجعفر پوینده نویسندگانی شناختهشده نبودند که جمهوری اسلامی بخواهد برخوردی با آنها بکند.»
وی مدعی شد که قتلها با سناریویی خارجی برای ضربهزدن به نظام جمهوری اسلامی انجام گرفتند.
زندگی شخصی
از مختاری دو فرزند به نامهای سیاوش و سهراب بهجا ماند که حاصل ازدواج وی با مریم حسینزاده است.
اشعار
پنجاه و هفت. تهران: شباهنگ، ۱۳۵۷.
بر شانه فلات. تهران: توس، ۱۳۵۶.
در وهم سندباد: (مجموعه شعر). تهران: انتشارات پیوند، ۱۳۵۸.
سحابی خاکستری (۱۳۶۵–۱۳۷۰) و پانزده شعر از خیابان بزرگ (۱۳۶۵–۱۳۶۸). تهران: توس، ۱۳۷۸. شابک ۹۶۴-۳۱۵-۵۲۲-۶
قصیدههای هاویه. تهران: آرمان، ۱۳۵۶.
آرایش درونی (یک شعر بلند). تهران: توس، ۱۳۷۸. شابک ۹۶۴-۳۱۵-۵۲۱-۸
منظومه ایرانی. تهران: قطره، ۱۳۶۹.
وزن دنیا: مجموعه اشعار. تهران: توس، ۱۳۷۸. شابک ۹۶۴-۳۱۵-۵۲۳-۴
مجموعهاشعار محمد مختاری. مشهد: بوتیمار، ۱۳۹۵. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۴۰۴-۲۸۲-۶
ترجمهها
تراس، ویکتور. مایاکوفسکی. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۶. شابک ۹۶۴-۶۱۷۹-۰۸-۸
کینگ، مارین. مارینا تسوتایوا. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۳.
درایور، سام. آنا آخماتووا. تهران: کهکشان: دفتر ویراسته، ۱۳۷۵.
سایر آثار
اسطوره زال: تبلور تضاد و وحدت در حماسه ملی. تهران: نشر آگه، ۱۳۶۹.
انسان در شعر معاصر، یا، (درک حضور دیگری): با تحلیل شعر نیما، شاملو، اخوان، فرخزاد. تهران: توس، ۱۳۷۸. شابک ۹۶۴-۳۱۵-۳۷۸-۹
تمرین مدارا: (بیست مقاله در بازخوانی فرهنگ و…). تهران: ویستار، ۱۳۷۷. شابک ۹۶۴-۵۵۰۷-۱۷-۰
چشم مرکب (نواندیشی از نگاه شعر معاصر). تهران: توس، ۱۳۷۸. شابک ۹۶۴-۳۱۵-۵۱۸-۸
حماسه در رمز و راز ملی. تهران: نشر قطره، ۱۳۶۸.
زاده اضطراب جهان (۱۵۰ شعر از ۱۲ شاعر اروپایی). تهران: سمر، ۱۳۷۱.
منوچهر آتشی. تهران: توس، ۱۳۷۸. شابک ۹۶۴-۳۱۵-۵۲۰-X
هفتاد سال عاشقانه: تحلیلی از ذهنیت غنایی معاصر و گزینهٔ شعر ۲۰۰ شاعر ۱۳۷۰–۱۳۰۰. تهران: تیراژه، ۱۳۷۷. شابک ۹۶۴-۹۰۸۳۶-۵-۸
