کودکی در لنگرود
مهدی غبرائی ۲ مرداد ۱۳۲۴، برابر با ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۴۵، در لنگرود به دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی را همانجا گذراند. در گفتوگوی فصلنامهٔ «مترجم»، لنگرود کودکی را با باغ، پرنده، باران، بوی بهارنارنج، ساحل چمخاله و لیلاکوه به یاد میآورد؛ محیطی که بعدتر حساسیت او به فضا و لحن را در خواندن رمان تقویت کرد.
خانوادهٔ کتابخوان
زندگینامههای کتابشناختی پدر و مادرش را محمد غبرائی و فاطمه ثبت کردهاند. خانهٔ خانواده با روزنامه، مجله، شعر و قصه پیوند داشت. دو برادرش فرهاد غبرائی و هادی غبرائی نیز به ترجمه و ویرایش روی آوردند و هر دو در تصادف رانندگی درگذشتند. غبرائی در مصاحبهها از راهنمایی فرهاد و اثر اندوه مرگ او بر دورهای از کار خود گفته است.
یادگیری زبان و دانشگاه
غبرائی در دورهٔ دبیرستان با مجموعههای خودآموز و کتابهای آموزش انگلیسی زبان را جدیتر دنبال کرد. پس از گرفتن دیپلم به تهران رفت و در دانشگاه تهران علوم سیاسی خواند. او در ۱۳۴۷ فارغالتحصیل شد. علاقهاش به ادبیات از پاورقی مجلات، «کتاب هفته» و ترجمههای نسل پیشین تغذیه میشد.
آغاز ترجمهٔ حرفهای
پس از تجربهٔ کار اداری، آموزش زبان و ترجمه برای مطبوعات، از حدود ۱۳۶۰ ترجمهٔ ادبی را حرفهٔ اصلی خود کرد. نخستین کار چاپشدهاش بخشی از مجموعهداستان «آوای رنج کهنهسرباز» بود. او ترجمه را جایگزینی کلمه به کلمه نمیداند؛ در گفتوگوهایش بر دریافت کل اثر، لحن نویسنده و بازآفرینی آن در فارسی تأکید کرده است.
نویسندگان و کتابهای شاخص
کارنامهٔ او از ادبیات روس و اروپایی تا هند، ژاپن، آمریکای لاتین، آفریقا و ادبیات مهاجرت گسترده است. «کوری» از ژوزه ساراماگو، «خانهای برای آقای بیسواس» و آثار دیگر وی. اس. نایپل، «موجها» از ویرجینیا وولف، «هرگز ترکم مکن» از کازوئو ایشیگورو، «کافکا در کرانه» از هاروکی موراکامی، «ساعتها» از مایکل کانینگهام و «پرندهٔ خارزار» از کالین مککالو از ترجمههای شناختهشدهٔ اویند.
همکاری ادبی با خالد حسینی
غبرائی چند اثر خالد حسینی را به فارسی برگردانده است. «ندای کوهستان» ترجمهٔ رمان And the Mountains Echoed است و نشر ثالث آن را منتشر کرده. چاپ بیستودومِ موجود در الفبا ۴۴۸ صفحه دارد و شابک آن ۹۷۸۶۰۰۴۰۵۱۹۸۹ است. پیوند مترجم و نویسنده در صفحهٔ محصول جدا ثبت شده تا کتاب هم در فهرست خالد حسینی و هم در فهرست آثار ترجمهشدهٔ مهدی غبرائی دیده شود.
روش و جایگاه ترجمه
غبرائی در انتخاب آثار به صدا و جهان نویسنده توجه دارد و گاه از ترجمهٔ کتابی صرفنظر کرده که نسخهٔ فارسی ماندگاری از آن وجود داشته است. کارنامهٔ طولانی او تنها فهرستی از پرفروشها نیست؛ از نویسندگان متفاوت و جغرافیاهای گوناگون ترجمه کرده و همین تنوع، صفحهای از تاریخ ترجمهٔ ادبی معاصر ایران را شکل داده است. او زنده و همچنان در حوزهٔ ترجمه و گفتوگو دربارهٔ ادبیات فعال است.
