نام فارسی و املای انگلیسی
نام فارسی او «پرویز همایونپور» با نیمفاصله است. صورتهای «پرویز همایون پور» و «پرویز همایونپور» نیز در فهرستهای کتاب دیده میشوند و به همین شخص اشاره دارند. سند رسمی سازمان ملل برای کنفرانس ۱۹۷۵ نام او را Parviz Homayounpour نوشته است. معرفی بینالمللی Jayran و رکوردهای بازار کتاب نیز همین صورت را دارند؛ بنابراین این املا نام اصلی انگلیسی اوست.
صورت Parviz Homayounpur در مجلهٔ رسمی ادارهٔ توسعه و همکاری سوئیس برای همان کتاب، همان نقش در STEP و همان سابقه آمده است و یک املای جایگزین معتبر به شمار میرود. صورت Parvic در همان نشریه خطای حروفچینیِ یک اشارهٔ کتابشناختی است و بهعنوان نام جایگزین پذیرفته نمیشود. «پرویز همایونفر» که در یک گردآورندهٔ غیررسمی دیده میشود با هیچ منبع کتابخانهای یا نهادی تأیید نشده و به این مترجم نسبت داده نمیشود. نام تنها یا شکلهای مبهمی که ممکن است با خواننده و موسیقیدان همنام مخلوط شوند نیز پذیرفته نمیشوند.
تولد در شیراز و مرز تاریخ دقیق
رادیو فردا در گزارش ۱۴ شهریور ۱۳۹۱، با اتکا به هرمز همایونپور، مینویسد پرویز در شهریور ۱۳۱۸ در شیراز به دنیا آمد و هنگام مرگ ۷۳ سال داشت. روز دقیق در آن گزارش یا منابع نهادی بررسیشده وجود ندارد؛ بنابراین فقط سال ۱۹۳۹ ذکر میشود و روز اول سپتامبر یا تاریخ تولد برادر دوقلو به او تعمیم داده نمیشود.
نام پدر و مادر یا جزئیات کودکی او در منابع معتبر عمومیِ بررسیشده ثبت نشده است. منبع مستقیمِ خانوادگی فقط هرمز را برادر دوقلوی او معرفی میکند. زندگینامه از این نسبت برای حدسزدن تحصیل، تاریخ تولد دقیق یا سایر اعضای خانواده استفاده نمیکند.
لوزان و پژوهش دربارهٔ آذربایجان
گزارش خانواده میگوید همایونپور دکترای علوم سیاسی را در ۱۹۶۷ از دانشگاه لوزان گرفت. کتابخانهٔ بنیاد مصدق اثری از او با عنوان L’affaire d’Azerbaïdjan ثبت کرده و یک پژوهش دانشگاهی Wilson Center آن را با صورت Lausanne, 1967 ارجاع میدهد. کتابشناسیهای بررسیشده میان سالهای ۱۹۶۶ و ۱۹۶۷ اختلاف دارند.
این اختلاف احتمالاً به رساله، چاپ و سال کتابشناختی مربوط است. با اطمینان میتوان گفت حوزهٔ پژوهش او علوم سیاسی و مسئلهٔ آذربایجان بود، اما تاریخ انتشار در منابع مختلف ۱۹۶۶ یا ۱۹۶۷ ثبت شده و ناشر یا تاریخ دقیقتری بدون مدرک قطعی ذکر نمیشود.
برنامهریزی آموزشی و مسئولیت سوادآموزی
پس از بازگشت، همایونپور در مؤسسهٔ برنامهریزی آموزشی وزارت علوم کار کرد. یک رکورد کتابشناختی «آموزش و پرورش در خدمت تحول بنیادی جامعه» را به نام او در مؤسسهٔ تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی ثبت میکند؛ عنوان کتاب نشان میدهد که برای او آموزش فقط مدرسه نبود، بلکه بخشی از تغییر اجتماعی و سیاست عمومی بود.
سند رسمی سازمان ملل برای کنفرانس جهانی سال بینالمللی زن در ۱۹۷۵ او را یکی از اعضای علیالبدل هیئت ایران و Under-Secretary-General in charge of Literacy Programmes در سازمان زنان ایران معرفی میکند. این سند، برخلاف شرحهای بازنشرشده، سمت و املای لاتین او را همزمان و در زمان فعالیت ثبت کرده است.
یونسکو و سالهای آفریقا
به گفتهٔ هرمز همایونپور، پرویز پس از فعالیت در وزارت علوم سالها مشاور امور آموزشی یونسکو بود و بخش عمدهٔ کارش در آفریقا گذشت. منابع در دسترس کشورها، عنوان مأموریتها یا تاریخ هر قرارداد را کامل فهرست نمیکنند؛ بنابراین صفحه ادعای نمایندگی دائمی یا سمت سازمانیِ دقیقتری نمیسازد.
او پس از بازنشستگی، حدود پانزده سال پیش از مرگ به ایران بازگشت و به پژوهش ادامه داد. سفرهای بعدی به سوئیس با همین پروژهها پیوند داشتند. این مسیر توضیح میدهد چرا آثار او میان سیاست آموزش، سوادآموزی و پژوهشهای فرهنگی حرکت میکنند.
«پیکار جهانی سوادآموزی»
مهدرو چاپ نخست «پیکار جهانی سوادآموزی: به مناسبت سال جهانی سوادآموزی» را در ۱۳۶۸، ۱۶۰ صفحه، با نام همایونپور و سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی ثبت میکند. این کتاب نقطهٔ اتصال سابقهٔ برنامهریزی آموزشی و تجربهٔ بینالمللی اوست.
STEP و «جیران؛ زن عشایر و چنته»
Südwind در ۲۰۰۵ مینویسد همایونپور علوم سیاسی را در لوزان خوانده، در برنامهریزی آموزشی و آموزش بزرگسالان برای سازمانهای ملل متحد کار کرده و از ۲۰۰۲ فعالیتهای STEP را در ایران هماهنگ میکرد. STEP بر شرایط عادلانهتر در تولید و تجارت فرش تمرکز داشت.
کتاب Jayran: Tribal Woman and the Chanteh in Iran با همکاری Razi Miri در ۲۰۰۴/۲۰۰۵ به فارسی و انگلیسی منتشر شد. معرفیهای نهادی کتاب، زندگی زنان عشایر فارس، بافت چنته، کار روزانه، حقوق اجتماعی و فشار تحول اقتصادی بر کوچنشینی را محور میدانند. این اثر نشان میدهد کار همایونپور فقط پشت میز یا در ترجمهٔ ادبی نبود؛ مشاهدهٔ میدانی و سیاست توسعه نیز در آن حضور داشت.
مترجم کوندرا و ابداع عنوان «بار هستی»
شهرت ادبی همایونپور بیش از همه به سه ترجمهٔ میلان کوندرا پیوند خورده است: «بار هستی»، «هنر رمان» و «هویت». طاقچه نخستین انتشار «بار هستی» را در ۱۳۶۵ ثبت میکند. این عنوان ترجمهٔ واژهبهواژهٔ The Unbearable Lightness of Being نیست، بلکه عنوان بازار فارسیِ تثبیتشدهای است که بر دوگانهٔ سبکی و سنگینی رمان تأکید میکند.
رکوردهای مهدرو کوندرا را نویسندهٔ «هنر رمان» و همایونپور را مترجم فارسی آن معرفی میکنند. این تفکیک مهم است: مترجم بهعنوان پدیدآورندهٔ نسخهٔ فارسی معرفی میشود، اما جای نویسندهٔ اصلی را نمیگیرد.
«هویت» در نسخهٔ آلفبا
L’Identité رمان فرانسوی کوندرا دربارهٔ شانتال و ژانمارک است؛ نامههای ناشناس مرز میان عشق، بدگمانی، خیال و واقعیت را فرومیریزند. ترجمهٔ فارسی همایونپور با عنوان واقعی بازار «هویت» در نشر قطره منتشر شده است. ISBN نسخه 9789643412210 است.
صفحهشماری میان چاپهای مختلف همین شابک تفاوت دارد. آلفبا اکنون این نسخه را ۱۶۴صفحهای، رقعی و شومیز معرفی میکند، اما شناسنامهٔ نسخهٔ فیزیکی مرجع نهایی است. در معرفی کتاب، Milan Kundera / میلان کوندرا نویسنده و Parviz Homayounpour / پرویز همایونپور مترجم است.
هرمز، همسر، دو فرزند و گوهر
هرمز همایونپور در گزارشهای مرگ «برادر دوقلو» معرفی شده و منبع اصلی بسیاری از جزئیات زندگی حرفهای و حادثهٔ پایانی است. رادیو فردا همچنین میگوید همسر و دو فرزند پرویز برای خاکسپاری به سوئیس رفتند، اما نام همسر و فرزند دوم را منتشر نمیکند.
لوموند در معرفی Doing Psychoanalysis in Tehran مینویسد پدر گوهر همایونپور، پرویز، شاهکار کوندرا را در دههٔ ۱۹۸۰ به فارسی ترجمه کرده بود و کتاب گوهر رابطهٔ پیچیده و پرمهر او با پدر و تأثیر رمان را میکاود. این پیوند عمومی اجازه میدهد گوهر بهعنوان یکی از دو فرزند شناختهشده ذکر شود؛ دربارهٔ نام یا حرفهٔ فرزند دیگر حدس زده نمیشود.
شنا در لمان، ناپدیدشدن و بازیابی پیکر
در سوم شهریور ۱۳۹۱، همایونپور هنگام سفر پژوهشی در سوئیس برای شنا به دریاچهٔ لمان رفت و ناپدید شد. پیکر او یک هفته بعد، دهم شهریور، پیدا و در ژنو به خاک سپرده شد. چون میان ناپدیدشدن و کشف پیکر فاصله وجود دارد، روز بازیابی با روز قطعی مرگ یکی گرفته نمیشود و تنها سال ۲۰۱۲ با اطمینان ذکر میشود.
هرمز با نقل گزارش پلیس ژنو گفته است سرمای آب موجب سنکوپ شد. این اطلاعات از پروندهٔ پزشکی منتشرشده نمیآید؛ بنابراین صفحه دقیقاً آن را «گزارش برادر با استناد به پلیس» مینامد. عبارت کلی «غرقشدن» در خبرها نیز از همین حادثه میآید، اما هیچ جزئیات نمایشی یا علت دیگری ساخته نمیشود.
تصویر و حق بازنشر
گزارشهای خبری و صفحات فروش ممکن است عکسهایی از همایونپور داشته باشند، اما مشاهدهٔ تصویر با داشتن حق بازنشر تجاری یکی نیست. جستوجوی MediaWiki Commons برای Parviz Homayounpour هیچ پروندهٔ تصویری برنگرداند و منابع رسمی بررسیشده نیز مجوز Creative Commons یا مالکیت عمومی برای پرتره اعلام نکردند.
به همین دلیل این صفحه بدون تصویر منتشر میشود. این تصمیم مانع استفادهٔ تجاری بدون اجازه میشود و از نسبتدادن عکس افراد همنام ــ بهویژه چهرههای موسیقی با نام خانوادگی مشابه ــ جلوگیری میکند.
