می و مینا؛ سیری در زندگی و آثار حکیم عمر خیام نیشابوری | علی دهباشی

معرفی کتاب «می و مینا»

می و مینا: سیری در زندگی و آثار حکیم عمر خیام نیشابوری شناختنامه‌ای پژوهشی دربارهٔ زندگی، شخصیت، اندیشه و آثار عمر خیام است. علی دهباشی نوشته‌ها و دیدگاه‌های گوناگون را در این مجموعه گرد آورده و ویرایش کرده است. بنابراین این کتاب نه یک زندگی‌نامهٔ تک‌نویسنده و نه صرفاً دیوان رباعیات خیام است؛ بلکه مجموعه‌ای چندصدایی برای شناخت دقیق‌تر خیام از زاویه‌های تاریخی، ادبی، فلسفی و علمی است.

کتاب دربارهٔ چیست؟

کتاب با استفاده از منابع قدیمی و پژوهش‌های جدید، گزارش‌های متفاوت دربارهٔ زمان تولد و درگذشت خیام، جایگاه او در دورهٔ سلجوقی و نسبت فکری او با چهره‌هایی مانند ابن‌سینا را بررسی می‌کند. بخش‌های دیگر به خیامِ ریاضی‌دان، منجم، فیلسوف و رباعی‌سرا، اصالت و انتساب رباعیات، جهان‌بینی او، تردید فلسفی، مفهوم زمان و مرگ، و بازتاب جهانی شعر او می‌پردازد.

ارزش اصلی «می و مینا» در کنار هم قرار دادن روایت‌ها و تفسیرهای مختلف است. خواننده به‌جای یک پاسخ قطعی و ساده، با اختلاف نظرهای مهم در خیام‌پژوهی آشنا می‌شود و تصویری چندوجهی از زندگی و اندیشهٔ حکیم نیشابور به دست می‌آورد.

پژوهشگران و نویسندگان مجموعه

در این شناختنامه نوشته‌ها یا دیدگاه‌هایی از پژوهشگران برجسته‌ای چون بدیع‌الزمان فروزانفر، محمد قزوینی، محمد معین، ذبیح‌الله صفا، عباس اقبال آشتیانی، جلال‌الدین همایی، آرتور کریستنسن، محمدعلی فروغی، قاسم غنی، محمدعلی اسلامی ندوشن، عبدالعلی دستغیب، عبدالحسین زرین‌کوب، علی دشتی و کریم امامی گرد آمده است. فریدون بدره‌ای مترجم مقالهٔ آرتور کریستنسن است، نه مترجم تمام کتاب.

مضمون پشت جلد

متن پشت جلد، برگرفته از مقدمهٔ علی دهباشی، بر «خوش باش، بیدار باش» و ارزش لحظهٔ اکنون تأکید می‌کند. این مضمون، یکی از محورهای مهم در برداشت فلسفی از رباعیات خیام را نشان می‌دهد: عمر کوتاه است و نباید آن را در حسرت گذشته یا اضطراب آینده از دست داد.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

• علاقه‌مندان به عمر خیام و رباعیات او
• خوانندگان ادبیات فارسی، فلسفه و تاریخ اندیشه
• دانشجویان و پژوهشگران خیام‌پژوهی و ایران‌شناسی
• کسانی که به زندگی‌نامه‌های پژوهشی و مجموعه‌مقاله‌های ادبی علاقه دارند

دربارهٔ علی دهباشی

علی دهباشی روزنامه‌نگار، ادب‌پژوه، نویسنده و سردبیر مجلات «بخارا» و «سمرقند» است. بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای او به گردآوری شناختنامه‌ها، یادنامه‌ها، ویژه‌نامه‌های فرهنگی و برگزاری «شب‌های بخارا» اختصاص دارد. در «می و مینا» نیز نقش اصلی او انتخاب، گردآوری و ویرایش منابع و مقاله‌هاست. برای زندگی‌نامه، آثار و همهٔ کتاب‌های مرتبط، صفحهٔ کامل علی دهباشی در کتابفروشی الفبا را ببینید.

مشخصات کتاب

About Mey o Mina

Mey o Mina: A Survey of the Life and Works of Hakim Omar Khayyam of Nishapur, also searched as Mey va Mina, is a Persian-language collection of historical and critical essays compiled and edited by Ali Dehbashi. It examines the life, Rubaiyat, philosophy, scientific work and later reception of Omar Khayyam.

This is not simply a collection of Khayyam’s quatrains and it is not a conventional single-author biography. It brings older sources and modern scholarship together so readers can compare competing accounts of Khayyam’s dates, intellectual background, relationship to Avicenna, scientific achievements, poetic authorship and philosophical outlook.

Back-cover theme

The back-cover passage, selected from Ali Dehbashi’s introduction, emphasises wakefulness, joy and the value of the present moment. It connects the book’s scholarship with familiar themes in Khayyam’s poetry: mortality, time, uncertainty and living fully before life passes.

About the editor

Ali Dehbashi is an Iranian journalist, literary researcher, writer, and editor of Bukhara and Samarkand magazines. He is known for literary memorial volumes, cultural special issues and the long-running Bukhara Nights programme. View his full bilingual author page for his biography and related books.

Book details