هیوم، نیچه، و ریشه‌های غیرعقلانی امر سیاسی

معرفی کتاب هیوم، نیچه، و ریشه‌های غیرعقلانی امر سیاسی

«هیوم، نیچه، و ریشه‌های غیرعقلانی امر سیاسی» نوشتهٔ آریا مکنت (Arya Moknat)، با ترجمهٔ فارسی علی‌اکبر ناطقی‌ثابت (Ali Akbar Nateqi Sabet)، ویرایش شاهین احمدپور (Shahin Ahmadpour) و انتشار قصیده‌سرا، پژوهشی تطبیقی در فلسفهٔ سیاسی است. کتاب دو متفکری را کنار هم می‌گذارد که معمولاً در دو سنت دور از هم خوانده می‌شوند: دیوید هیوم (David Hume)، چهرهٔ برجستهٔ تجربه‌گرایی اسکاتلندی، و فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche)، منتقد رادیکال اخلاق و فرهنگ مدرن. پرسش محوری این است که نیروهای پیشاعقلانی—عاطفه، میل، غریزه، عادت و ساختار روانی—چگونه داوری و نظم سیاسی را شکل می‌دهند.

این اثر نوشتهٔ دیوید هیوم (David Hume) یا فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) و نیز گزیده‌ای از آثار آنان نیست؛ نویسنده با خواندن تطبیقی متون و سنت‌های تفسیری، شباهت‌ها و تفاوت‌های فلسفی آن دو را دنبال می‌کند. همین تمایز برای کاتالوگ و دادهٔ ساختاریافته مهم است: نقش آریا مکنت (Arya Moknat) در این محصول «نویسنده»، نقش علی‌اکبر ناطقی‌ثابت (Ali Akbar Nateqi Sabet) «مترجم فارسی»، نقش شاهین احمدپور (Shahin Ahmadpour) «ویراستار»، و نسبت دیوید هیوم (David Hume) و فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) با کتاب «موضوع پژوهش» است، نه هم‌نویسندگی.

مقایسه‌ای نامنتظر میان دو سنت

در نگاه نخست، قرار دادن دیوید هیوم (David Hume) و فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) در یک قاب عجیب به نظر می‌رسد. دیوید هیوم (David Hume) با شک‌گرایی تعدیل‌شده، تجربه، عادت و تحلیل طبیعت انسان شناخته می‌شود؛ فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) با تبارشناسی اخلاق، نقد ارادهٔ آزاد، تحلیل غرایز و پرسش از ارزش‌ها. آریا مکنت (Arya Moknat) در گفت‌وگوی منتشرشده با شهرکتاب توضیح می‌دهد که در دورهٔ دکتری و هنگام مطالعهٔ هم‌زمان این دو فیلسوف، به پیوندهایی رسید که تصویر رایج از جدایی کامل آنان را به چالش می‌کشید. کتاب از همین کشف پژوهشی آغاز می‌شود، نه از ادعای سادهٔ همانندی همه‌جانبه.

وجه مشترک اصلی، رویکرد طبیعت‌گرایانه به انسان است. در این خوانش، عقل فرمانروایی مستقل و جدا از بدن و عاطفه نیست. نزد دیوید هیوم (David Hume)، باور و کنش در شبکه‌ای از تجربه، عادت و انفعال‌ها فهمیده می‌شوند؛ نزد فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche)، غرایز، عواطف، شرایط مادی و تاریخ ارزش‌ها در پسِ ادعاهای ظاهراً عقلانی کار می‌کنند. کتاب می‌پرسد اگر تصمیم سیاسی فقط نتیجهٔ استدلال صوری نیست، نظریهٔ سیاسی باید چگونه انگیزش، ترس، میل، وفاداری و نیاز به نظم را توضیح دهد.

شباهت انسان‌شناختی، تفاوت سیاسی

ارزش مقایسه در یکی‌کردن دو فیلسوف نیست. حتی اگر دیوید هیوم (David Hume) و فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) در محدودیت عقلِ خودبسنده یا اهمیت عاطفه و غریزه هم‌داستان باشند، از آن مقدمات الزاماً به داوری سیاسی یکسان نمی‌رسند. گفت‌وگوی تفصیلی نویسنده با شهرکتاب بر تفاوت برداشت آنان از آزادی اراده، مسئولیت، اخلاق، نظم و قدرت تأکید می‌کند. دیوید هیوم (David Hume) معمولاً به ثبات، قراردادهای اجتماعی، مالکیت و نظم تجاری توجه دارد؛ فریدریش نیچه (Friedrich Nietzsche) ارزش‌های تثبیت‌شده و روان‌شناسی اطاعت و فرمان‌روایی را با شدت بیشتری زیر سؤال می‌برد.

کتاب به این ترتیب میان توصیف طبیعت انسان و تجویز یک نظام سیاسی فاصله می‌گذارد. شناخت ریشه‌های غیرعقلانی سیاست به معنای ستایش بی‌خردی یا کنارگذاشتن استدلال نیست؛ مسئله این است که نظریه‌ای که عاطفه، عادت و غریزه را نادیده بگیرد، بخشی از علت واقعی رفتار سیاسی را حذف می‌کند. خواننده می‌تواند هم قرابت روش‌شناختی دو متفکر را ببیند و هم بپرسد چرا نتایج اخلاقی و سیاسی آنان از یکدیگر دور می‌شود.

ریشهٔ دانشگاهی و عنوان انگلیسی اثر

این کتاب از رسالهٔ دکتری آریا مکنت (Arya Moknat) در دانشگاه کلرمونت در سال ۲۰۱۸ برآمده است. رزومهٔ رسمی یکی از اعضای کمیته و زندگی‌نامهٔ کنونی نویسنده در دانشنامهٔ ایرانیکا عنوان رساله را Hume, Nietzsche, and the Irrational Roots of the Political ثبت می‌کنند. در برخی گزارش‌های قدیمی مرکز مطالعات ایرانی دانشگاه کالیفرنیا، ارواین ترتیب دو نام به صورت Nietzsche, Hume, and the Irrational Roots of the Political آمده است. برای این صفحه، صورت ثبت‌شده در منبع مستقیم دانشگاهی و زندگی‌نامهٔ کنونی، و نیز ترتیب روی جلد فارسی، مبناست؛ اختلاف قدیمی حذف یا پنهان نمی‌شود.

در منابع بررسی‌شده، یک ویرایش تجاری مستقل به زبان انگلیسی با شابک جداگانه پیدا نشد. بنابراین عنوان انگلیسی این صفحه نام واقعی رساله و اثر پژوهشیِ مبدأ است، نه ترجمه‌ای که الفبا از روی عنوان فارسی ساخته باشد و نه ادعای وجود نسخه‌ای انگلیسی در موجودی فروشگاه.

برای چه خوانندگانی مناسب است؟

کتاب برای دانشجویان و خوانندگان فلسفهٔ سیاسی، تاریخ اندیشه، هیوم‌پژوهی، نیچه‌پژوهی، نظریهٔ عاطفه و نسبت روان‌شناسی با سیاست مناسب است. آشنایی مقدماتی با مفاهیمی مانند طبیعت‌گرایی، تجربه‌گرایی، ارادهٔ آزاد و تبارشناسی خواندن را آسان‌تر می‌کند، اما ایدهٔ مرکزی آن روشن است: سیاست فقط در پارلمان، قانون یا نهاد رخ نمی‌دهد؛ پیش‌فرض‌های ما دربارهٔ انسان، عقل، میل و ارزش نیز صورت آن را تعیین می‌کنند.

نام دقیق بازار و مشخصات نسخهٔ فارسی

عنوان H1، «هیوم، نیچه، و ریشه‌های غیرعقلانی امر سیاسی»، عیناً صورت روی جلد تصویری الفبا و رکورد کتاب‌شناختی منطبق با شابک 9789648618365 را حفظ می‌کند؛ ویرگول پس از «نیچه» بخشی از عنوان چاپ‌شده است. همان رکورد، قصیده‌سرا را ناشر، آریا مکنت (Arya Moknat) را نویسنده، علی‌اکبر ناطقی‌ثابت (Ali Akbar Nateqi Sabet) را مترجم و شاهین احمدپور (Shahin Ahmadpour) را ویراستار معرفی می‌کند و ۱۶۲ صفحه، قطع رقعی، جلد شومیز، چاپ اول، تاریخ ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ و تیراژ ۵۰۰ نسخه را ثبت کرده است.

این تاریخ و نوبت چاپ به رکورد انتشار مربوط است. عکس فعلی الفبا نمای روی جلد را نشان می‌دهد و صفحهٔ شناسنامهٔ نسخهٔ فیزیکی موجود در انبار دیده نشده است؛ بنابراین چاپ اول یا تاریخ ۱۴۰۲ به‌عنوان وضعیت قطعی همان نسخهٔ موجود ادعا نمی‌شود و شناسنامهٔ کتاب تحویلی مرجع نهایی است. صورت انگلیسی Ali Akbar Nateqi Sabet از نمایش عمومی خود مترجم گرفته شده است؛ صورت Shahin Ahmadpour نویسه‌گردانی تحریریه برای نمایش دوزبانه است و به‌عنوان املای خوداظهاری‌شده معرفی نمی‌شود.

مشخصات کتاب | Book Details

About Hume, Nietzsche, and the Irrational Roots of the Political

Hume, Nietzsche, and the Irrational Roots of the Political, published in Persian as هیوم، نیچه، و ریشه‌های غیرعقلانی امر سیاسی, is a comparative study in political philosophy by Arya Moknat, translated into Persian by Ali Akbar Nateqi Sabet, edited by Shahin Ahmadpour and published by Ghasidesara. It places two thinkers who are usually assigned to distant traditions in the same analytical frame: David Hume, a leading figure of Scottish empiricism, and Friedrich Nietzsche, a radical critic of modern morality and culture. Its central question is how pre-rational forces—affect, desire, instinct, habit and psychological structure—shape political judgment and political order.

The book is not written or co-written by David Hume or Friedrich Nietzsche, and it is not an anthology of their work. Arya Moknat compares texts and interpretive traditions in order to trace both affinities and disagreements. The catalogue semantics therefore remain exact: Arya Moknat is the author of this product, Ali Akbar Nateqi Sabet its Persian translator, Shahin Ahmadpour its editor, while David Hume and Friedrich Nietzsche are subjects of the study rather than co-authors.

An unexpected comparison across traditions

At first, setting David Hume beside Friedrich Nietzsche may seem unusual. David Hume is associated with mitigated scepticism, experience, habit and the analysis of human nature; Friedrich Nietzsche with genealogy, the critique of free will, the analysis of drives and the revaluation of values. In a published Book City interview, Arya Moknat explains that sustained study of both thinkers during his doctoral work disclosed connections that challenged the standard picture of their complete separation. The book begins with that research problem rather than a claim that the two philosophers agree in every respect.

The primary affinity lies in a naturalistic approach to human beings. On this reading, reason is not an independent sovereign detached from body and affect. David Hume understands belief and action through experience, custom and the passions; Friedrich Nietzsche looks behind ostensibly rational claims to drives, affects, material conditions and the history of values. The study asks how political theory should explain motivation, fear, desire, loyalty and the need for order if political judgment is never produced by formal reasoning alone.

Anthropological affinity, political divergence

The value of the comparison lies precisely in refusing to collapse the two thinkers into one. Even if David Hume and Friedrich Nietzsche both limit the authority of self-sufficient reason and give affect and instinct a central role, they do not therefore arrive at identical political judgments. Arya Moknat’s extended interview stresses differences concerning free will, responsibility, morality, order and power. David Hume generally attends to stability, social convention, property and commercial order; Friedrich Nietzsche subjects established values and the psychology of obedience and command to a more radical challenge.

The book consequently separates an account of human nature from the endorsement of a political system. Recognising non-rational roots of politics is not praise for unreason or an invitation to discard argument. Its point is that a theory which ignores affect, habit and instinct leaves out part of the real explanation of political conduct. Readers can examine a methodological affinity while also asking why the thinkers’ moral and political consequences diverge.

Academic origin and the English title

The Persian edition grew out of Arya Moknat’s 2018 doctoral dissertation at Claremont Graduate University. A current committee member’s official CV and Arya Moknat’s present Encyclopaedia Iranica biography record the dissertation as Hume, Nietzsche, and the Irrational Roots of the Political. Some older reports from the University of California, Irvine’s Iranian-studies centre reverse the names as Nietzsche, Hume, and the Irrational Roots of the Political. AlefBa follows the direct university record, the current biography and the order printed on the Persian cover while documenting rather than concealing the older discrepancy.

No independently catalogued English trade edition with a separate ISBN was found in the reviewed sources. The English secondary title on this page is therefore the genuine title of the source dissertation and research project, not a title invented by translating the Persian wording and not a claim that AlefBa stocks an English edition.

Who is this book for?

The study is suited to readers of political philosophy, intellectual history, Hume studies, Nietzsche studies, affect theory and the relationship between psychology and politics. Some prior familiarity with naturalism, empiricism, free will and genealogy will help, but the organising question is accessible: politics occurs not only in parliaments, laws and institutions; assumptions about human beings, reason, desire and value also determine its form.

Exact market title and Persian-edition record

AlefBa’s H1 هیوم، نیچه، و ریشه‌های غیرعقلانی امر سیاسی reproduces the title visible on its photographed cover and in the bibliographic record matching ISBN 9789648618365. The comma after نیچه is part of the printed title. The same record identifies Ghasidesara as publisher, Arya Moknat as author, Ali Akbar Nateqi Sabet as Persian translator and Shahin Ahmadpour as editor, and lists 162 pages, Roqei trim, paperback binding, a first printing dated 12 Ordibehesht 1402 SH and a 500-copy print run.

Those printing details belong to the publication record. AlefBa’s current photograph shows the front cover but not the colophon of the physical copy in stock, so this page does not claim that the supplied copy is definitely that first 1402 printing; the colophon of the delivered copy remains authoritative. Ali Akbar Nateqi Sabet follows the translator’s public Latin-name display. Shahin Ahmadpour is an AlefBa editorial romanisation for bilingual display and is not presented as a self-attested spelling.