نقد و بررسی کوری

کوری اثر ژوزه ساراماگو، شهری بی‌نام را درگیر همه‌گیری ناگهانی «کوری سفید» می‌کند. مردم به‌جای تاریکی، سفیدی درخشانی می‌بینند و دولت نخستین بیماران را در ساختمانی متروک قرنطینه می‌کند. تنها همسر چشم‌پزشک بینایی خود را حفظ می‌کند؛ اما، او این راز را پنهان نگه می‌دارد تا کنار همسرش بماند.

رمان فقط درباره نابینایی جسمی نیست. همچنین، رفتار انسان‌ها را هنگام فروپاشی قانون، اعتماد و خدمات عمومی بررسی می‌کند. این نقد، داستان و درون‌مایه‌های اصلی را بدون افشای پایان توضیح می‌دهد.

داستان کوری چگونه آغاز می‌شود؟

نخستین بیمار پشت چراغ قرمز ناگهان بینایی خود را از دست می‌دهد. سپس، پزشک، بیماران و افراد نزدیک به آنان همان وضعیت را تجربه می‌کنند. از این رو، حکومت به‌جای گفت‌وگوی شفاف، ترس و جداسازی را انتخاب می‌کند.

قرنطینه خیلی زود با کمبود غذا، بهداشت و امنیت روبه‌رو می‌شود. با این حال، گروهی کوچک برای حفظ همکاری و کرامت تلاش می‌کند. همسر پزشک با بینایی پنهان خود مسئولیتی دشوار بر عهده دارد.

کوری سفید چه معنایی دارد؟

ساراماگو علت پزشکی روشنی ارائه نمی‌کند. بنابراین، کوری سفید بیشتر مانند یک آزمایش اخلاقی عمل می‌کند. مردم توان دیدن دارند، اما جامعه پیش از بیماری نیز رنج دیگران را نادیده می‌گرفت.

سفیدی با تصور معمول از نابینایی تفاوت دارد. در نتیجه، رمان از یک تصویر آشنا فاصله می‌گیرد و جهانی نامطمئن می‌سازد. این انتخاب، توجه خواننده را از تشخیص بیماری به رفتار انسان‌ها منتقل می‌کند.

قدرت، ترس و فروپاشی نهادها

دولت بیماران را تهدید می‌کند و مسئولیت روزمره را به خود آنان می‌سپارد. کمبود منابع نیز زمینه را برای خشونت و سوءاستفاده فراهم می‌کند. از این گذشته، رمان نشان می‌دهد که قدرت بدون پاسخ‌گویی چگونه کرامت انسان را هدف می‌گیرد.

با وجود این، همهٔ شخصیت‌ها یکسان رفتار نمی‌کنند. برخی همکاری، مراقبت و تقسیم منابع را انتخاب می‌کنند. بنابراین، کتاب در کنار تاریکی اجتماعی، امکان همبستگی را نیز حفظ می‌کند.

شخصیت‌های بی‌نام و سبک ساراماگو

شخصیت‌ها نام شخصی ندارند و با نقش‌هایی مانند پزشک، همسر پزشک و مرد عینکی شناخته می‌شوند. این روش، داستان را از یک شهر یا گروه خاص فراتر می‌برد. همچنین، خواننده را به شباهت تجربه‌های انسانی توجه می‌دهد.

جمله‌های بلند، گفت‌وگوهای دنبال‌دار و نشانه‌گذاری محدود از ویژگی‌های سبک ساراماگو هستند. اما، این ریتم پس از چند صفحه قابل‌تشخیص می‌شود. بهتر است خواننده گفت‌وگوها را بر اساس تغییر لحن و موقعیت دنبال کند.

زن‌ها، مراقبت و مسئولیت اخلاقی

همسر پزشک محور اخلاقی گروه است، ولی قهرمانی بی‌نقص نیست. او می‌ترسد، خشمگین می‌شود و گاهی میان مداخله و سکوت تردید دارد. با این حال، بینایی برای او امتیاز نیست؛ مسئولیتی سنگین است.

رمان نقش مراقبت را نیز جدی می‌گیرد. غذا، شست‌وشو، راهنمایی و حفاظت از دیگران به اندازه تصمیم‌های بزرگ اهمیت دارند. به همین دلیل، بقا در این داستان فقط توان جسمی نیست.

چرا کوری همچنان خواندنی است؟

کوری درباره واکنش جامعه به بحران، شایعه، قرنطینه و نابرابری پرسش‌های ماندگاری طرح می‌کند. همچنین، می‌پرسد تمدن تا چه اندازه به اعتماد و مسئولیت مشترک نیاز دارد.

در نهایت، کتاب به خواننده یادآوری می‌کند که دیدن یک توانایی اخلاقی نیز هست. اگر به رمان‌های اجتماعی، فلسفی و تمثیلی علاقه دارید، کوری یکی از مهم‌ترین آثار ژوزه ساراماگو برای آغاز مطالعه است.

برای بررسی قیمت، موجودی و سفارش نسخهٔ فارسی، صفحهٔ خرید کتاب کوری اثر ژوزه ساراماگو با ترجمهٔ مهدی غبرایی را در فروشگاه الفبا ببینید.