آرتور جان آربری (۱۲ مه ۱۹۰۵، پورتسموث – ۲ اکتبر ۱۹۶۹، کمبریج) ایرانشناس، عربیدان و مترجم بریتانیایی بود. او چهارمین فرزند از پنج فرزند خانوادهای ساده و کتابخوان بود و با بورس تحصیلی به مدرسهٔ گرامر پورتسموث و سپس پمبروک کالج کمبریج راه یافت. در ادبیات کلاسیک و پس از آن در مطالعات شرقی رتبهٔ ممتاز گرفت. آربری در ۱۹۲۷ شاگرد نیکلسون شد و این آشنایی علاقهٔ پایدار او به تصوف و مولانا را شکل داد. از ۱۹۴۴ استاد فارسی دانشگاه لندن بود، در ۱۹۴۶ برای مدتی کوتاه کرسی عربی آن دانشگاه را بر عهده داشت و از ۱۹۴۷ تا پایان عمر استاد کرسی سِر توماس آدامز در زبان عربیِ کمبریج بود. رباعیات مولوی، گفتارهای مولوی، قصههایی از مثنوی، قصههای بیشتر از مثنوی و جلد نخست اشعار عرفانی مولوی از کارهای مهم او دربارهٔ مولانا هستند. در «کلام خاموش»، ترجمههای انگلیسیِ گزیدهٔ غزلها، رباعیات و فیهمافیه از آربری و ترجمهٔ گزیدهٔ مثنوی از نیکلسون گرفته شدهاند. آربری با سارینا سیمونز ازدواج کرد و تنها فرزندشان آنا سارا بود. او با وجود بیماری طولانی تا پایان عمر کار کرد؛ نوشتههایش را خودش تایپ میکرد، تمبر جمع میکرد و به باغبانی علاقه داشت.
2 کتاب مرتبط در سایت ثبت شده است.
آرتور جان آربری؛ Arthur John Arberry؛ صورت کوتاه رایج: A. J. Arberry.
۱۲ مه ۱۹۰۵، فراتونِ پورتسموث، انگلستان.
۲ اکتبر ۱۹۶۹ در خانهاش در کمبریج، پس از بیماری طولانی؛ ۶۴ ساله بود.
چهارمین فرزند از پنج فرزند.
پدر: ویلیام آربری، افسر نیروی دریایی سلطنتی؛ نام مادر در منابع منتخب روشن ثبت نشده است.
سارینا سیمونز؛ آشنایی در قاهره و ازدواج در کمبریج در ۱۹۳۲.
تنها فرزند: آنا سارا؛ دو نوه: کِیتی و لوسی.
مدرسهٔ گرامر پورتسموث و کالج پمبروک کمبریج؛ ممتاز در کلاسیک و سپس مطالعات شرقی.
رینولد اَلین نیکلسون؛ رابطهٔ علمی از ۱۹۲۷ تا مرگ نیکلسون در ۱۹۴۵.
دانشگاه قاهره، کرسی فارسی و سپس عربی دانشگاه لندن، و کرسی سِر توماس آدامز عربی در کمبریج.
The Koran Interpreted، منتشرشده در دو جلد در ۱۹۵۵.
منبع ترجمههای انگلیسی گزیدهٔ غزلها، رباعیات و فیهمافیه؛ گزیدهٔ مثنوی از نیکلسون است.
عضو آکادمی بریتانیا از ۱۹۴۹.
باغبانی، طراحی قلمومرکب، جمعآوری تمبر و تایپکردن دستنوشتههای خود.
پرترهٔ شناختهشدهٔ ۱۹۴۹ در نگارخانهٔ ملی پرتره وجود دارد، اما مجوز تجاری جداگانه لازم دارد و در سایت بازنشر نمیشود.
تولد در محلهٔ فراتون پورتسموث؛ چهارمین فرزند از پنج فرزند.
ورود با بورس کلاسیک به کالج پمبروک دانشگاه کمبریج.
آغاز شاگردی نیکلسون و تمرکز پایدار بر تصوف و مولانا.
کسب درجهٔ ممتاز در مطالعات شرقی پس از موفقیت در رشتهٔ کلاسیک.
ازدواج با سارینا سیمونز و بازگشت به مصر برای کار دانشگاهی.
آغاز کار در کتابخانهٔ ادارهٔ هند و فهرستنگاری نسخههای عربی و فارسی.
کار در سانسور پستی و وزارت اطلاعات و ویرایش نشریات فارسی و عربی در دوران جنگ.
استادی فارسی و سپس عربی در دانشگاه لندن.
پذیرفتن کرسی سِر توماس آدامز در عربی کمبریج.
انتخاب به عضویت آکادمی بریتانیا.
انتشار The Koran Interpreted و سپس دورهای دشوار از بیماری.
نقاهت در مالت و خلق طراحیهای قلمومرکب.
بنیانگذاری مرکز خاورمیانهٔ کمبریج و ریاست نخستین دورهٔ آن.
درگذشت در خانهاش در کمبریج پس از بیماری طولانی.
آرتور جان آربری در ۱۲ مه ۱۹۰۵ در خانهای کوچک در محلهٔ کارگری فراتونِ پورتسموث به دنیا آمد. او چهارمین فرزند از پنج فرزند بود. پدرش ویلیام آربری افسر نیروی دریایی سلطنتی بود. نام مادر در منابع مرجع منتخب روشن نشده، اما یادنامهها هر دو والد را دوستدار کتابهای جدی معرفی میکنند. آربری بعدها نوشت که در چهار سالگی گفته بود میخواهد به دانشگاه برود؛ آرزویی دور از انتظار برای موقعیت اقتصادی خانواده که با بورس تحصیلی واقعیت پیدا کرد.
او با بورس به مدرسهٔ گرامر پورتسموث و در ۱۹۲۴ به کالج پمبروک کمبریج راه یافت. نخست در زبان و ادبیات یونانی و لاتین ممتاز شد و سپس به مطالعات شرقی روی آورد. در ۱۹۲۹ در عربی و فارسی نیز درجهٔ ممتاز گرفت. آشنایی با رینولد اَلین نیکلسون در ۱۹۲۷ نقطهٔ عطف زندگی علمی او بود؛ این رابطه تا مرگ نیکلسون در ۱۹۴۵ ادامه یافت و علاقهٔ آربری به تصوف و مولانا را به برنامهای چنددههای تبدیل کرد.
آربری نخستین سال فرصت پژوهشی خود را در قاهره گذراند و همانجا با سارینا سیمونز، زنی رومانیایی، آشنا شد. آن دو در ۱۹۳۲ در کمبریج ازدواج کردند و سپس به مصر بازگشتند؛ آربری رئیس بخش کلاسیک دانشگاه قاهره شد. تنها فرزندشان، آنا سارا، در قاهره به دنیا آمد. آنا سارا بعدتر با گای اوانز ازدواج کرد و دو دختر به نامهای کِیتی و لوسی داشت. یادنامهٔ آربری تأکید میکند که خانه و خانواده مرکز زندگی شخصی او بودند.
آربری در ۱۹۳۴ بهعنوان دستیار کتابدار ادارهٔ هند به لندن بازگشت و فهرستنگاری نسخههای عربی و فارسی را آغاز کرد. با شروع جنگ جهانی دوم در ۱۹۳۹ به ادارهٔ سانسور پستی وزارت جنگ در لیورپول و سپس وزارت اطلاعات منتقل شد. برای مخاطبان خاورمیانه خبرنامهها و مجلات فارسی و عربی تولید کرد و ماهنامهٔ فارسی «روزگار نو» را ویرایش کرد. این بخش از کار او در زمینهٔ سیاسی جنگ رخ داد و باید با همان زمینهٔ تاریخی خوانده شود.
در ۱۹۴۴ استاد فارسی دانشگاه لندن شد، در ۱۹۴۶ برای مدتی کوتاه کرسی عربی آن دانشگاه را بر عهده گرفت و در ۱۹۴۷ کرسی سِر توماس آدامز در زبان عربی کمبریج را پذیرفت. او تا پایان عمر در این سمت ماند. آربری در ۱۹۴۹ به عضویت آکادمی بریتانیا انتخاب شد و در ۱۹۶۰ مرکز خاورمیانهٔ کمبریج را بنیان گذاشت و نخستین رئیس آن بود.
آربری حدود نود کتاب در مقام نویسنده، مترجم یا ویراستار و دهها مقاله و نقد منتشر کرد. «رباعیات مولوی»، «گفتارهای مولوی»، «قصههایی از مثنوی»، «قصههای بیشتر از مثنوی» و جلد نخست «اشعار عرفانی مولوی» از کارهای مهم او دربارهٔ مولانا هستند. The Koran Interpreted که در ۱۹۵۵ منتشر شد، مشهورترین ترجمهٔ مستقل اوست. او همچنین فهرستهای مهمی برای نسخههای خطی ادارهٔ هند، کمبریج و مجموعهٔ چستر بیتی فراهم کرد.
«کلام خاموش» ترجمهٔ تازهٔ مشترک آربری و نیکلسون نیست. این ویرایش دوزبانه ترجمههای پیشتر منتشرشدهٔ آنان را در یک گزیده گرد آورده است. ترجمههای انگلیسیِ گزیدهٔ غزلها، رباعیات و فیهمافیه از آربری انتخاب شدهاند و گزیدهٔ مثنوی از ترجمههای نیکلسون میآید. این تفکیک برای معرفی درست هر مترجم و جلوگیری از نسبتدادن یک متن واحد به هر دو ضروری است.
فشار کار بر سلامت شکنندهٔ آربری اثر گذاشت. پس از ترجمهٔ قرآن دورهای طولانی بیمار شد و زمستان ۱۹۵۷ برای نقاهت به مالت رفت. با وجود بیماری طولانی، تا نزدیکی مرگ در جلسات دانشگاه حاضر میشد. زندگی روزمرهاش رنگی انسانی داشت: همهٔ نوشتهها را خودش تایپ میکرد، تمبر جمع میکرد، به باغبانی علاقه داشت و دانشجویانی که برای چای به دیدنش میرفتند گاهی برای مجموعهاش تمبر میبردند. او ۲ اکتبر ۱۹۶۹ در خانهاش در کمبریج، در ۶۴سالگی، درگذشت.
نگارخانهٔ ملی پرترهٔ بریتانیا تصویری هویتسنجیشده از آربری، گرفتهٔ والتر استونمن در ۱۹۴۹، نگهداری میکند. مجوز بازنشر تجاری آن جداگانه و محدود است. به همین دلیل این صفحه تصویر را کپی یا نمایش نمیدهد و فقط پیوند رکورد منبع را برای شناسایی و پژوهش ثبت میکند. نبودن عکس، تصمیم حقوقی آگاهانه است و با تصویر حدسی یا بدون مجوز جبران نمیشود.
Arthur John Arberry (12 May 1905, Portsmouth – 2 October 1969, Cambridge) was a British scholar and translator of Persian, Arabic and Islamic literature. The fourth of five children in a modest, book-loving family, he won scholarships to Portsmouth Grammar School and Pembroke College, Cambridge, earning first-class results in Classics and later Oriental Studies. Arberry became Nicholson’s student in 1927, an encounter that awakened his lasting interest in Sufism and Rumi. He became Professor of Persian at the University of London in 1944, briefly held its Arabic chair in 1946, and served as Cambridge’s Sir Thomas Adams Professor of Arabic from 1947 until his death. His Rumi books include The Rubáiyát of Jalál al-Dín Rúmí, Discourses of Rumi, Tales from the Masnavi, More Tales from the Masnavi and the first volume of Mystical Poems of Rumi. In Silent Words, Arberry supplies the English selections from the ghazals, rubaiyat and Fihi Ma Fihi, while the Masnavi selections draw on Nicholson. Arberry married Sarina Simons and their only child was Anna Sara. He continued working through a long illness; he typed his own manuscripts, collected stamps and enjoyed gardening.
Arthur John Arberry was born on 12 May 1905 in a small house in the working-class Fratton district of Portsmouth. He was the fourth of five children. His father, William Arberry, was a Royal Navy warrant officer. The selected reference sources do not establish his mother’s name clearly, but memoirs describe both parents as serious readers. Arberry later recalled announcing at four that he intended to go to university, an unlikely ambition for the family’s circumstances that scholarships eventually made possible.
Scholarships took him to Portsmouth Grammar School and, in 1924, Pembroke College, Cambridge. He first achieved distinction in Greek and Latin and then turned to Oriental Studies, earning first-class results in Arabic and Persian in 1929. Meeting Reynold Alleyne Nicholson in 1927 was decisive. Their scholarly relationship lasted until Nicholson’s death in 1945 and transformed Arberry’s interest in Sufism and Rumi into a programme of work extending across decades.
Arberry spent an early research year in Cairo, where he met Sarina Simons, a Romanian woman. They married in Cambridge in 1932 and returned to Egypt, where he headed the Classics department at Cairo University. Their only child, Anna Sara, was born in Cairo. She later married Guy Evans and had two daughters, Katie and Lucy. Arberry’s memorial literature emphasises that home and family remained central to his private life.
In 1934 Arberry returned to London as an assistant librarian at the India Office, beginning important cataloguing work on Arabic and Persian manuscripts. During the Second World War he moved to postal censorship and then the Ministry of Information. He prepared Persian and Arabic material for Middle Eastern audiences and edited the Persian periodical Ruzgar-i Naw. That work belongs to the political context of wartime information policy and should be read within it.
Arberry became Professor of Persian at the University of London in 1944, briefly held its Arabic chair in 1946, and accepted Cambridge’s Sir Thomas Adams Professorship of Arabic in 1947. He remained in that post until his death. Elected a Fellow of the British Academy in 1949, he founded Cambridge’s Middle East Centre in 1960 and served as its first director.
Arberry published about ninety books as author, translator or editor, alongside many articles and reviews. His Rumi books include The Rubáiyát of Jalál al-Dín Rúmí, Discourses of Rumi, Tales from the Masnavi, More Tales from the Masnavi and the first volume of Mystical Poems of Rumi. The Koran Interpreted, published in 1955, became his best-known independent translation. His catalogues of manuscripts at the India Office, Cambridge and the Chester Beatty collection provided quieter but foundational tools for later scholarship.
Silent Words is not a new joint translation by Arberry and Nicholson. The bilingual edition gathers their previously published translations in one selection. The English ghazal, rubaiyat and Fihi Ma Fihi selections draw on Arberry, while the selected Masnavi passages draw on Nicholson. This distinction matters: it credits each translator accurately without attributing the same translated text to both.
Heavy work affected Arberry’s fragile health. After completing his Quran translation he endured a long illness and spent part of the winter of 1957 recuperating in Malta. He nevertheless continued working and attending university business until close to his death. His daily habits were memorable: he typed his own manuscripts, collected stamps, enjoyed gardening, and students visiting for tea sometimes brought stamps for his collection. Arberry died at home in Cambridge on 2 October 1969, aged 64.
The National Portrait Gallery holds an identified 1949 Walter Stoneman portrait of Arberry. Commercial republication requires a separate licence. This page therefore links to the catalogue record but does not copy or display the photograph. Leaving the portrait area empty is a deliberate rights decision, not an invitation to substitute a guessed or unlicensed image.
No account yet?
Create an Account