وای بر مغلوب

معرفی نمایشنامهٔ وای بر مغلوب

«وای بر مغلوب» نمایشنامه‌ای سه‌پرده‌ای از غلامحسین ساعدی (Gholam-Hossein Saedi) است. شخصیت محوری اثر، زنی سالخورده است که دیگران او را «خانم» صدا می‌زنند. پس از مرگ شوهرش، بدگمانی او شدت گرفته و باور دارد بچه‌های محل و اطرافیان علیه او نقشه می‌کشند. تهدید بچه‌ها و رفتار خشونت‌آمیزش با دو خدمتکار پیر خانه، سکینه و خدیجه، فضای خانه را از ترس و سوءظن پر می‌کند. سودابه، سوسن و پسرعمو نیز در فهرست شخصیت‌های نمایش حضور دارند.

ساعدی در محدودهٔ بستهٔ این خانه نشان می‌دهد که چگونه ترس و بی‌اعتمادی می‌توانند به سلطه، تحقیر و شکست راه ببرند. خوانش‌های انتقادی گوناگونی از لایه‌های اجتماعی و سیاسی نمایش منتشر شده است، اما این صفحه آن تفسیرها را واقعیت قطعی داستان جا نمی‌زند. آنچه در خود معرفی ناشر روشن است، تشدید بدگمانی «خانم» و سرایت تنش به روابط خانه است.

عنوان فارسی اثر در بازار و فهرست‌های کتابخانه‌ای «وای بر مغلوب» است. صورت لاتین مستند آن Vāy bar maghlūb و صورت سادهٔ مناسب جست‌وجو Vay Bar Maghlub است. عبارت Woe to the Defeated فقط می‌تواند ترجمه‌ای تحت‌اللفظی از عنوان باشد و به‌عنوان نام رسمی یا بازاری انگلیسی این کتاب ثبت نشده است. چاپ اصلی اثر در آذر ۱۳۴۹ / ۱۹۷۰ منتشر شد و همان سال در تماشاخانهٔ سنگلج با کارگردانی داوود رشیدی روی صحنه رفت.

رکوردهای منطبق با شابک ۹۷۸۹۶۴۳۵۱۹۱۱۷، ناشر فعلی را «نگاه»، تعداد صفحات را ۱۱۲ و جلد را شومیز ثبت می‌کنند. دربارهٔ قطع و نوبت چاپ میان رکوردها اختلاف وجود دارد: دو فهرست قطع رقعی را نوشته‌اند و یک فروشنده وزیری؛ سال‌ها و نوبت‌های چاپ نیز به تجدیدچاپ‌های متفاوت مربوط‌اند. به همین دلیل قطع و نوبت چاپ در جدول زیر به‌عنوان مشخصهٔ قطعی نسخهٔ موجود درج نشده‌اند.

مشخصات کتاب | Book Details

About Vay Bar Maghlub

Vay Bar Maghlub is a three-act Persian play by Gholam-Hossein Saedi. Its central figure, known simply as Khanom, is an elderly woman whose suspicions intensify after her husband’s death. Convinced that neighbourhood children and people around her are plotting against her, she threatens the children and turns violently on her two elderly servants, Sakineh and Khadijeh. Soudabeh, Sousan and a cousin also appear among the play’s characters.

Within this enclosed household, Saedi traces how fear and mistrust can develop into domination, humiliation and defeat. Critics and readers have proposed different social and political interpretations, but this page does not present those readings as uncontested plot facts. The publisher’s own account clearly establishes Khanom’s growing paranoia and the way tension spreads through relationships in the household.

The established Persian title is وای بر مغلوب. Library catalogues record the romanization Vāy bar maghlūb; Vay Bar Maghlub is the search-friendly form used here. “Woe to the Defeated” is only a possible literal gloss and is not documented as the book’s official or market English title. The original edition appeared in Azar 1349 SH (1970), and the play was staged that year at Tehran’s Sanglaj Theatre under the direction of Davoud Rashidi.

Records matching ISBN 9789643519117 identify the current publisher as Negah, with 112 pages and paperback binding. Records conflict on trim size—two say Roqei and one retailer says Vaziri—and their dates and printing numbers describe different reprints. The table therefore does not present trim size or printing number as settled facts about AlefBa’s in-stock copy.