فئودور میخائیلوویچ داستایفسکی (۱۸۲۱–۱۸۸۱) نویسنده، داستاننویس، روزنامهنگار و ویراستار روس و از چهرههای محوری داستان روانشناختی و فلسفی سدهٔ نوزدهم است. او در مسکو، در خانوادهٔ پزشک بیمارستان ماریینسکی فقرا، بزرگ شد و در سنپترزبورگ مهندسی نظامی خواند، اما در ۱۸۴۴ از خدمت کناره گرفت تا نویسندگی را دنبال کند. «مردم فقیر» در ۱۸۴۶ او را مشهور کرد. سه سال بعد به سبب ارتباط با حلقهٔ پتراشفسکی و گردش نامهٔ ممنوع بلینسکی به گوگول بازداشت شد و در اعدام نمایشی تا آستانهٔ مرگ برده شد؛ حکم پیشتر به چهار سال کار اجباری در اومسک و سپس خدمت سربازی در سیبری تخفیف یافته بود. بازگشت او به ادبیات آثاری چون «یادداشتهای خانهٔ مردگان»، «یادداشتهای زیرزمینی»، «جنایت و مکافات»، «ابله»، «شیاطین»، «نوجوان» و «برادران کارامازوف» را پدید آورد. صرع، بدهی و سالهای درگیری با رولت بخشهای مستند زندگی او هستند، اما علت ساده و مستقیم همهٔ آثار یا مرگش نیستند. آنا گریگوریونا اسنیتکینا، همسر دوم او، نخست تندنویس «قمارباز» بود و سپس به همکار، مدیر مالی و ناشر عملی آثارش بدل شد. «همیشه شوهر» با عنوان روسی «Вечный муж» در ژانویه و فوریهٔ ۱۸۷۰ در مجلهٔ Zarya منتشر شد. نسخهٔ فارسی مرتبط با این صفحه «همیشه شوهر / The Eternal Husband» با ترجمهٔ علیاصغر خبرهزاده، نشر نگاه / Negah Publishing و شابک 9789643513160 است؛ سال ۱۸۷۰ فقط تاریخ اثر اصلی است، نه سال انتشار نسخهٔ فارسی.
Fyodor Mikhailovich Dostoevsky (1821–1881) was a Russian novelist, short-story writer, journalist and literary editor, and a central figure in nineteenth-century psychological and philosophical fiction. Born in Moscow into the family of a physician at the Mariinsky Hospital for the Poor, he trained as a military engineer in Saint Petersburg but resigned in 1844 to write. Poor Folk made his name in 1846. In 1849 he was arrested for his involvement with the Petrashevsky Circle and circulation of the banned Letter from Belinsky to Gogol. He endured a deliberately staged mock execution after the sentence had already been commuted to four years of hard labour in Omsk followed by compulsory military service in Siberia. His later writing includes Notes from the House of the Dead, Notes from Underground, Crime and Punishment, The Idiot, Demons, The Adolescent and The Brothers Karamazov. Epilepsy, debt and an eight-year struggle with roulette are documented parts of his life, but they should not be treated as simple causes of his fiction or death. His second wife Anna Grigoryevna Snitkina first worked with him as a stenographer and became an essential editorial and business partner. The Eternal Husband, or Вечный муж, appeared in the January and February 1870 issues of Zarya. The exact Persian book linked here is «همیشه شوهر / The Eternal Husband», translated by Ali-Asghar Khabarzadeh and issued by نشر نگاه / Negah Publishing under ISBN 9789643513160. The date 1870 belongs to the source work and is not the publication date of this Persian edition.
36 کتاب مرتبط در سایت ثبت شده است.
فئودور داستایفسکی.
Фёдор Михайлович Достоевский.
Fyodor Dostoevsky؛ صورت Fyodor Dostoyevsky نیز بسیار رایج است.
فئودور داستایوسکی؛ alias همان نویسنده و پیوندخورده به صفحهٔ معیار.
۳۰ اکتبر تقویم قدیم / ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱.
مسکو، خانهٔ خانواده در محوطهٔ بیمارستان ماریینسکی فقرا.
۲۸ ژانویه تقویم قدیم / ۹ فوریهٔ ۱۸۸۱، سنپترزبورگ، در ۵۹سالگی.
گورستان تیخوین در صومعهٔ الکساندر نوسکی، سنپترزبورگ.
میخائیل آندریویچ داستایفسکی (۱۷۸۸–۱۸۳۹)، پزشک بیمارستان.
ماریا فیودورونا نچایوا (۱۸۰۰–۱۸۳۷)، از خانوادهای بازرگان.
قتل به دست رعایا روایت خانوادگی و مورد اختلاف است؛ مرگ طبیعی یا سکته در پژوهش آرشیوی مطرح شده است.
میخائیل داستایفسکی (۱۸۲۰–۱۸۶۴)، نویسنده، ناشر و همکار نزدیک مطبوعاتی.
واروارا، آندری، ورا، نیکلای و الکساندرا؛ لیوبوف نوزاد نیز اندکی پس از تولد درگذشت.
داراوویه؛ محل تابستانهای خانواده از ۱۸۳۱.
دراشوسوف در ۱۸۳۳ و چرماک در ۱۸۳۴.
مدرسه یا آکادمی مهندسی نظامی سنپترزبورگ از ۱۸۳۸؛ فراغت در ۱۸۴۳.
استعفا از ادارهٔ مهندسی در ۱۸۴۴ برای پیگیری ادبیات.
«اوژنی گرانده» بالزاک، ۱۸۴۴.
«مردم فقیر»، ۱۸۴۶؛ معرفی از مسیر گریگوروویچ، نکراسوف و بلینسکی.
«همزاد»، ۱۸۴۶؛ با استقبال انتقادی سردتر.
آوریل ۱۸۴۹ در پروندهٔ حلقهٔ پتراشفسکی.
دسامبر ۱۸۴۹؛ تخفیف حکم پیشتر تصمیم گرفته شده بود.
چهار سال در قلعهٔ اومسک، ۱۸۵۰ تا ۱۸۵۴.
سربازی اجباری در سمیپالاتینسک پس از زندان.
اعادهٔ حق چاپ و بخشی از حقوق مدنی در ۱۸۵۷.
ماریا دیمیتریونا ایسایوا؛ ازدواج ۱۸۵۷، درگذشت ۱۸۶۴.
پاول، پسر ماریا؛ ازدواج نخست فرزند مشترک نداشت.
آنا گریگوریونا اسنیتکینا؛ تندنویس، همکار، مدیر مالی و ناشر آثار.
فوریهٔ ۱۸۶۷.
سوفیا، زادهٔ ۱۸۶۸ در ژنو؛ در نوزادی درگذشت.
لیوبوف، ۱۸۶۹–۱۹۲۶.
فیودور، ۱۸۷۱–۱۹۲۲.
آلکسی یا آلیوشا، ۱۸۷۵–۱۸۷۸؛ در سهسالگی درگذشت.
Vremya و Epoch با همکاری برادرش میخائیل.
مرگ همسر اول در آوریل و برادر میخائیل در ژوئیه.
قرارداد نشر با مهلت سخت که تحویل سریع «قمارباز» را ضروری کرد.
با تندنویسی آنا در ۲۶ روز در ۱۸۶۶ کامل شد.
درگیری زیانبار با رولت حدود ۱۸۶۳ تا ۱۸۷۱؛ یکی از چند علت فشار مالی.
حملات و تشخیص مستند؛ زمان دقیق آغاز صرع و نوع پزشکی محل بحث است.
انتشار در ۱۸۶۶.
انتشار در ۱۸۶۸ تا ۱۸۶۹.
انتشار اثر اصلی در ژانویه و فوریهٔ ۱۸۷۰ در Zarya.
انتشار در ۱۸۷۱ تا ۱۸۷۲.
انتشار در ۱۸۷۵.
انتشار در ۱۸۷۹ تا ۱۸۸۰.
مسکو، ژوئن ۱۸۸۰؛ یکی از آخرین موفقیتهای عمومی بزرگ.
احترام و رقابت همراه با اختلاف؛ مشاجرهٔ بادنبادن در ۱۸۶۷.
آثار یکدیگر را میخواندند، اما مدرک معتبری برای ملاقات حضوری نیست.
ولادیمیر سولویوف؛ همراه سفر اوپتینا در ۱۸۷۸.
خونریزی کشندهٔ ریوی؛ بیماری زمینهای و سازوکار دقیق قطعی نیست و صرع علت قطعی نبود.
همیشه شوهر / The Eternal Husband.
نویسنده؛ علیاصغر خبرهزاده مترجم فارسی است.
نشر نگاه / Negah Publishing؛ 9789643513160.
۱۸۷۰ تاریخ اثر اصلی روسی است، نه تاریخ انتشار چاپ فارسی.
تعداد صفحه، سال و نوبت چاپ فارسی تا بررسی مستقیم نسخه ثبت نمیشود.
واسیلی پروف، ۱۸۷۲، نگارخانهٔ ترتیاکوف؛ Public Domain.
تولد در مسکو، در خانهٔ وابسته به بیمارستان ماریینسکی فقرا.
گذراندن تابستانها در ملک خانوادگی داراوویه.
ورود به مدرسهٔ نیمهشبانهروزی دراشوسوف در مسکو.
ادامهٔ آموزش در مدرسهٔ شبانهروزی چرماک.
مرگ مادر و رفتن فئودور و میخائیل به سنپترزبورگ.
ورود به مدرسهٔ مهندسی نظامی سنپترزبورگ.
درگذشت پدر؛ روایت قتل خانوادگی مورد اختلاف است.
فراغت از آموزش مهندسی و آغاز خدمت دولتی کوتاه.
استعفا برای ادبیات و انتشار ترجمهٔ «اوژنی گرانده» بالزاک.
انتشار «مردم فقیر» و «همزاد»؛ شهرت سریع و سپس اختلاف انتقادی.
انتشار «شبهای روشن» در دورهٔ داستانهای آغازین.
بازداشت در ارتباط با حلقهٔ پتراشفسکی و نامهٔ بلینسکی.
اجرای اعدام نمایشی و اعلام تخفیف از پیش تعیینشدهٔ حکم.
چهار سال زندان و کار اجباری در قلعهٔ اومسک.
خدمت نظامی در سمیپالاتینسک و بازگشت تدریجی حقوق.
ازدواج با ماریا دیمیتریونا ایسایوا و اعادهٔ حق چاپ.
بازگشت به روسیهٔ اروپایی و سپس سنپترزبورگ.
انتشار «یادداشتهای خانهٔ مردگان» و فعالیت مجلهٔ Vremya.
انتشار «تحقیرشدگان و توهینشدگان».
دورهٔ درگیری زیانبار با رولت؛ نه تنها علت بدهیهای او.
انتشار «یادداشتهای زیرزمینی» و مرگ همسر اول و برادر میخائیل.
انتشار «جنایت و مکافات» و تکمیل «قمارباز» با تندنویسی آنا در ۲۶ روز.
ازدواج با آنا گریگوریونا اسنیتکینا.
انتشار «Вечный муж / The Eternal Husband» در مجلهٔ Zarya.
نخستین چاپ مستقل «همیشه شوهر»، تولد فیودور و پایان دورهٔ قمار به روایت آنا.
انتشار «شیاطین».
تابستانهای خانوادگی در استارایا روسا و شکلگیری خانهٔ پایدارتر برای نوشتن.
انتشار «نوجوان» و تولد آلکسی یا آلیوشا.
مرگ آلیوشای سهساله و سفر با ولادیمیر سولویوف به صومعهٔ اوپتینا.
انتشار «برادران کارامازوف».
سخنرانی مشهور پوشکین در مسکو.
درگذشت در سنپترزبورگ پس از خونریزی کشندهٔ ریوی؛ سازوکار بیماری زمینهای قطعی نیست.
نام معیار این فهرست «فئودور داستایفسکی» و نام کامل روسی او «Фёдор Михайлович Достоевский» است. Library of Congress صورت Dostoyevsky, Fyodor, 1821–1881 را سرعنوان مجاز و صورتهای لاتین دیگری را نامهای جایگزین ثبت میکند. «فئودور داستایوسکی» که روی جلد نسخهٔ مرتبط دیده میشود، شخص دیگری نیست؛ این صورت به همان صفحهٔ معیار ادغام میشود تا کتابهای یک نویسنده میان چند املا پراکنده نشوند.
او در ۳۰ اکتبر تقویم قدیم روسیه، برابر با ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱، در مسکو زاده شد. خانهٔ خانواده در محوطهٔ بیمارستان ماریینسکی فقرا قرار داشت؛ پدرش در همان بیمارستان پزشک بود. این نزدیکی روزمره به بیماران و خانوادههای کمدرآمد را میتوان بخشی از زمینهٔ کودکی او دانست، اما صفحه از آن یک علت تکخطی برای همهٔ شخصیتهای تهیدست آثارش نمیسازد.
پدرش میخائیل آندریویچ داستایفسکی (۱۷۸۸–۱۸۳۹) پزشک و مادرش ماریا فیودورونا نچایوا (۱۸۰۰–۱۸۳۷) از خانوادهای بازرگان بود. زندگینامهٔ رسمی موزه نام، سالهای زندگی و نقش آنان را ثبت میکند. مادر در فوریه یا مارس ۱۸۳۷ درگذشت و همان سال فئودور و برادر بزرگترش برای ادامهٔ آموزش به سنپترزبورگ رفتند.
فئودور پسر دوم خانواده بود. میخائیل (۱۸۲۰–۱۸۶۴)، برادر بزرگتر، بعدها نویسنده و ناشر و نزدیکترین همکار مطبوعاتی او شد. واروارا، آندری، ورا، نیکلای و الکساندرا از دیگر خواهران و برادران بازمانده بودند؛ نوزادی به نام لیوبوف نیز اندکی پس از تولد درگذشت. به همین دلیل شمارهای سادهشده دربارهٔ فرزندان خانواده ممکن است میان همهٔ تولدها و کودکانی که بزرگ شدند فرق بگذارند.
از ۱۸۳۱ خانواده تابستانها را در ملک داراوویه میگذراند. فئودور ابتدا در خانه آموزش دید، در ۱۸۳۳ به مدرسهٔ نیمهشبانهروزی دراشوسوف و در ۱۸۳۴ به مدرسهٔ شبانهروزی چرماک رفت. موزه این مراحل را جداگانه ثبت میکند؛ خاطرههای ادبی بعدی را نمیتوان بدون شاهد به یک رویداد مشخص همان سالها چسباند.
پس از مرگ مادر، او در ۱۸۳۷ به سنپترزبورگ رفت و در ۱۸۳۸ وارد مدرسه یا آکادمی مهندسی نظامی شد. در ۱۸۴۳ فارغالتحصیل و برای مدتی در ادارهٔ مهندسی مشغول شد، اما در ۱۸۴۴ استعفا داد تا وقت خود را به ترجمه و داستاننویسی بدهد. انتخاب ادبیات از دل آموزشی فنی آمد، نه از نبود تحصیلات رسمی.
پدر در ۱۸۳۹ درگذشت. روایت خانوادگی مشهور میگوید رعایا او را کشتند، اما همین روایت در منابع معتبر به عنوان افسانه یا ادعای مورد اختلاف معرفی میشود و پژوهشهای آرشیوی مرگ طبیعی یا سکته را محتمل دانستهاند. بنابراین صفحه قتل را واقعیت قطعی نمینویسد و آن را علت اثباتشدهٔ صرع فئودور نیز نمیداند.
ترجمهٔ روسی «اوژنی گرانده» بالزاک در ۱۸۴۴ از نخستین کارهای منتشرشدهٔ او بود. رمان نامهنگارانهٔ «مردم فقیر» سپس به واسطهٔ دیمیتری گریگوروویچ به نیکلای نکراسوف رسید و ویساریون بلینسکی آن را با شور ستود. انتشار در ۱۸۴۶ داستایفسکی جوان را ناگهان وارد مرکز گفتوگوی ادبی پایتخت کرد.
«همزاد» نیز در ۱۸۴۶ منتشر شد، اما استقبال آن به گرمی «مردم فقیر» نبود و رابطهٔ فکری او با بلینسکی به سردی گرایید. «خانم صاحبخانه»، «شبهای روشن» و «نتوچکا نزوانوا» در سالهای بعد نشان میدهند که پیش از بازداشت، مسیر او به یک سبک یا یک داوری منتقدانه محدود نمانده بود؛ «نتوچکا نزوانوا» با بازداشت ناتمام ماند.
او در نشستهای حلقهٔ میخائیل پتراشفسکی شرکت میکرد؛ جمعی که دربارهٔ اصلاح اجتماعی، سانسور و اندیشههای ممنوع گفتوگو میکرد. در آوریل ۱۸۴۹ بازداشت شد. گردش و خواندن نامهٔ ممنوع بلینسکی به گوگول بخشی مهم از پرونده بود. اعضای حلقه دیدگاههای یکسانی نداشتند و برچسب یک برنامهٔ سیاسی واحد، تفاوتهای آنان را پنهان میکند.
در دسامبر ۱۸۴۹ زندانیان را به میدان سمیونوفسکی بردند، لباس مرگ پوشاندند و گروه نخست را مقابل جوخه قرار دادند. سپس فرمان تخفیف اعلام شد. اسناد نشان میدهند حکم پیشتر به چهار سال کار اجباری و خدمت نظامی تبدیل شده بود و اعلام دیرهنگام بخشی از نمایش حکومتی بود؛ بنابراین «عفو خودجوش در آخرین ثانیه» توصیف دقیقی نیست.
از ۱۸۵۰ تا ۱۸۵۴ در قلعهٔ اومسک زندانی و به کار اجباری محکوم بود. محدودیت کتاب، ازدحام، بیماری و همزیستی با محکومان در تجربهٔ او ثبت شدهاند. «یادداشتهای خانهٔ مردگان» بعدها از این جهان بهره گرفت، اما اثری ادبی با ساخت و راوی خود است و نباید هر صحنهاش را صورتجلسهٔ مستقیم زندان دانست.
پس از اومسک، به عنوان سرباز اجباری به سمیپالاتینسک فرستاده شد و سپس به درجههای پایینتر ارتقا یافت. در ۱۸۵۷ حق چاپ و حقوق مدنی او تا حدی بازگشت. همان سال با ماریا دیمیتریونا ایسایوا، بیوهای دارای پسری به نام پاول، ازدواج کرد. این زوج فرزند مشترک نداشتند و داستایفسکی برای پاول نقش ناپدری داشت.
در ۱۸۵۹ اجازهٔ بازگشت به روسیهٔ اروپایی را گرفت و تا پایان سال به سنپترزبورگ رسید. او و برادرش میخائیل مجلههای «زمان / Vremya» و سپس «دوران / Epoch» را اداره کردند. «تحقیرشدگان و توهینشدگان» و «یادداشتهای خانهٔ مردگان» در این دوره مخاطبان تازهای یافتند و فعالیت مجله، نویسندگی و بدهیهای تجاری را به هم پیوند داد.
«یادداشتهای زیرزمینی» در ۱۸۶۴ منتشر شد. همان سال همسر اولش ماریا در آوریل و برادرش میخائیل در ژوئیه درگذشتند. داستایفسکی مسئولیتهایی در برابر خانوادهٔ برادر و بدهیهای مجله پذیرفت. ترکیب سوگ، تعهد خانوادگی، قرارداد نشر و طلبکاران فشار مالی را ساخت؛ نسبتدادن همهٔ آن فقط به قمار دقیق نیست.
آپولیناریا سوسلووا در اوایل دههٔ ۱۸۶۰ با داستایفسکی رابطهای عاطفی و فکری داشت و بخشی از سفرهای اروپایی او را همراهی کرد. نامهها و خاطرات از کشمکش، جدایی و تأثیر متقابل حکایت دارند. شخصیتهای داستانی را نمیتوان بیواسطه نسخهٔ یکبهیک سوسلووا دانست؛ زندگی واقعی مادهٔ خام بود، نه کلید قطعی هر شخصیت زن.
قرارداد سنگین با ناشر فئودور استلوفسکی او را ملزم میکرد دستنوشتهای را در موعدی کوتاه تحویل دهد. در اکتبر ۱۸۶۶ آنا گریگوریونا اسنیتکینا به عنوان تندنویس آمد و «قمارباز» در ۲۶ روز کامل شد. همکاری به خواستگاری و ازدواج در فوریهٔ ۱۸۶۷ انجامید. آنا فقط ماشیننویس نبود؛ بعدتر حسابها، قراردادها، نشر و حفظ آرشیو او را سامان داد.
داستایفسکی و آنا چهار فرزند داشتند: سوفیا در ۱۸۶۸ در ژنو به دنیا آمد و در نوزادی درگذشت؛ لیوبوف (۱۸۶۹–۱۹۲۶)، فیودور (۱۸۷۱–۱۹۲۲) و آلکسی یا آلیوشا (۱۸۷۵–۱۸۷۸) سه فرزند دیگر بودند. مرگ آلیوشای خردسال پس از حملهای تشنجی، خانواده را سخت اندوهگین کرد و سفر داستایفسکی با ولادیمیر سولویوف به صومعهٔ اوپتینا پس از این سوگ انجام شد.
رولت از حدود ۱۸۶۳ تا ۱۸۷۱ برای او وسواسی و زیانبار شد و بدهی و بیثباتی خانواده را تشدید کرد. تجربهٔ قمار به «قمارباز» شکل داد، اما قرارداد استلوفسکی، بدهی نشر، حمایت از بازماندگان میخائیل و طلبکاران نیز در فشار مالی نقش داشتند. آنا در خاطرات خود کنارگذاشتن قمار پس از ۱۸۷۱ را ثبت میکند.
حملات تشنجی و تشخیص صرع در زندگی او مستند است؛ پزشک پس از حملهٔ شدید ۱۸۵۷ از صرع واقعی نوشت و گزارش نظامی نیز نشانههای تشنج را ثبت کرد. زمان دقیق آغاز بیماری و طبقهبندی پزشکی آن محل بحث است. نسبتدادن قطعی نخستین حمله به خبر مرگ پدر، اعدام نمایشی یا زندان شاهد کافی ندارد و پژوهش پزشکی جدید چند تشخیص ممکن را بررسی میکند.
«جنایت و مکافات» و «قمارباز» در ۱۸۶۶، «ابله» در ۱۸۶۸ تا ۱۸۶۹، «همیشه شوهر» در ۱۸۷۰، «شیاطین» در ۱۸۷۱ تا ۱۸۷۲، «نوجوان» در ۱۸۷۵ و «برادران کارامازوف» در ۱۸۷۹ تا ۱۸۸۰ منتشر شدند. این فهرست نشان میدهد «همیشه شوهر» میان «ابله» و «شیاطین» و در دورهٔ پختگی نویسنده قرار میگیرد.
اثر روسی «Вечный муж» در شمارههای ژانویه و فوریهٔ ۱۸۷۰ مجلهٔ سنپترزبورگی Zarya منتشر و در ۱۸۷۱ به صورت کتاب مستقل چاپ شد. منابع آن را story، novella یا short novel مینامند؛ «داستان بلند یا نوولا» تعبیر محتاطانهای است. نسخهٔ دقیق مرتبط در آلفبا «همیشه شوهر / The Eternal Husband» با ترجمهٔ علیاصغر خبرهزاده، نشر نگاه / Negah Publishing و شابک 9789643513160 است. داستایفسکی نویسنده و خبرهزاده مترجم است. سال ۱۸۷۰ فقط به اثر اصلی تعلق دارد و نباید تاریخ انتشار نسخهٔ فارسی تلقی شود؛ تعداد صفحه، نوبت و سال چاپ فارسی نیز تا بررسی خود کالا ثبت نمیشود.
گریگوروویچ دستنوشتهٔ «مردم فقیر» را به نکراسوف رساند و نکراسوف آن را به بلینسکی معرفی کرد. ستایش نخستین بلینسکی نقش مهمی در شهرت سریع داستایفسکی داشت، اما اختلافهای زیباییشناختی و فکری بعدی رابطه را تغییر داد. این زنجیره نمونهای روشن از نقش شبکهٔ سردبیران و منتقدان در آغاز کار اوست.
آپولون مایکوف شاعر و نیکلای استراخوف منتقد از دوستان و مکاتبهکنندگان مهم او بودند. دعوت مرتبط با محفل Zarya زمینهٔ انتشار «همیشه شوهر» را فراهم کرد. استراخوف همچنین با تولستوی ارتباط داشت و یکی از حلقههای مشترک میان دو نویسنده بود، اما هیچ شاهد معتبری برای ملاقات حضوری داستایفسکی و لئو تولستوی وجود ندارد.
رابطهٔ داستایفسکی و ایوان تورگنیف میان احترام ادبی، قرض مالی، رقابت و اختلاف ایدئولوژیک حرکت کرد و مشاجرهٔ بادنبادن در ۱۸۶۷ مشهور است. واژهٔ «دشمن» این رابطهٔ متغیر را بیش از حد ساده میکند. هر دو جایگاه دیگری را میشناختند، حتی وقتی دربارهٔ روسیه و اروپا اختلاف تند داشتند.
داستایفسکی و تولستوی آثار یکدیگر را میخواندند و ارج میگذاشتند، اما ظاهراً هرگز رو در رو ملاقات نکردند. ولادیمیر سولویوف فیلسوف در سالهای پایانی دوست داستایفسکی شد و در ۱۸۷۸، پس از مرگ آلیوشا، با او به صومعهٔ اوپتینا رفت. صفحه از شباهت فکری، ملاقات ساختگی نتیجه نمیگیرد.
خانواده از ۱۸۷۲ تابستانها در استارایا روسا زندگی کردند و بعد خانهای در آنجا خریدند. موزهٔ این شهر حضور آنا و فرزندان و آخرین تابستان نویسنده در ۱۸۸۰ را ثبت میکند. فضای نسبتاً آرام آنجا برای کار ادبی مهم بود و آنا پس از مرگ او در حفظ خانه و حافظهٔ خانوادگی نقش داشت.
«خاطرات یک نویسنده» در دورههای ۱۸۷۳، ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۷ و ۱۸۸۰ تا ۱۸۸۱ مقاله، روایت، گزارش دادگاه و تأمل سیاسی را در قالبی شخصی آمیخت. سخنرانی پوشکین در مسکو در ژوئن ۱۸۸۰ موفقیتی عمومی بود و از آخرین حضورهای بزرگ او به شمار میرود. محبوبیت آن سخنرانی به معنای توافق همهٔ همعصران با مواضعش نبود.
در ۲۶ ژانویه یا ۷ فوریهٔ ۱۸۸۱ خونریزی شدیدی از گلو یا ریه رخ داد و پزشکان پارگی یک شریان ریوی را ثبت کردند. او دو روز بعد، ۲۸ ژانویه یا ۹ فوریه، در سنپترزبورگ و در ۵۹سالگی درگذشت و در گورستان تیخوین به خاک سپرده شد. بیان امن، خونریزی کشندهٔ ریوی در زمینهٔ بیماری مزمن ریه است؛ منابع پزشکی دربارهٔ بیماری زمینهای و سازوکار دقیق اختلاف دارند. صرع علت قطعی مرگ ثبت نشده است.
پرترهٔ اصلی را واسیلی پروف در ۱۸۷۲ از روی چهرهٔ داستایفسکی نقاشی کرد و اثر در نگارخانهٔ ترتیاکوف نگهداری میشود. تصویر دوم عکس استودیویی کنستانتین شاپیرو از ۱۸۷۹ است. صفحات Commons هویت اثر و وضعیت Public Domain را ثبت میکنند؛ از عکسهای کودک یا خانواده با شناسایی نامطمئن استفاده نشده است.
قتل پدر یک روایت خانوادگی مورد اختلاف است، نخستین زمان حملهٔ صرع قطعی نیست، نمایش اعدام پس از تصمیم قبلی تخفیف انجام شد، قمار تنها علت بدهیها نبود و بیماری زمینهای خونریزی مرگبار با قطعیت بازسازی نشده است. این محدودیتها بخشی از زندگینامهاند، نه نقصی که باید با داستانپردازی پنهان شود.
No account yet?
Create an Account